Vitalik Buterin’den Ethereum İçin Cesur Adım: Yeni Planını Açıkladı!
Vitalik Buterin, Ethereum’da (ETH) hem kapasiteyi büyütecek hem de oyunun kurallarını değiştirecek yeni bir plana adım atarak yol haritasını duyurdu.
Ethereum kurucusu Vitalik Buterin, X üzerinden yayımladığı yeni yazısında ağın hem yakın dönemde daha fazla işlem kaldırabilmesi hem de uzun vadede daha verimli bir mimariye geçebilmesi için hazırlanan planı detaylandırdı. Son yıllarda ölçeklenme stratejisinin büyük bölümü layer-2 rollup’lara odaklanırken, Buterin bu kez doğrudan Ethereum’un ana katmanını (base layer) güçlendirmeye yöneldi.
Buterin’in planı iki aşamalı ilerliyor. İlk aşamada yaklaşan Glamsterdam güncellemesiyle birlikte blokların daha verimli doğrulanması hedefleniyor. Bu kapsamda block-level access lists, ePBS ve multidimensional gas gibi teknik yenilikler devreye alınacak.
Kısa vadede Ethereum
Planın merkezinde, blokların düğümler tarafından daha hızlı ve paralel şekilde kontrol edilmesi yer alıyor. Mevcut yapıda bloklar adım adım incelenirken, yeni modelde farklı bölümler aynı anda doğrulanabilecek. Bu da her 12 saniyelik slot’un daha verimli kullanılmasını sağlayacak.
Özellikle ePBS (enshrined Proposer-Builder Separation) ile blok üretim süreci daha düzenli hale getirilecek ve ağın güvenliğinden ödün vermeden blok başına daha fazla işlem sığdırılması mümkün olacak. Buterin’e göre bu adım, Ethereum’un istikrarını bozmadan kapasiteyi artıracak.
Bir diğer kritik değişiklik ise gas ücretlerinin yeniden yapılandırılması olacak. Şu anda işlem maliyetleri büyük ölçüde tek kalemde hesaplanıyor. Ancak geçici hesaplama yükü ile kalıcı veri depolama aynı kefeye konuyor. Buterin, kalıcı veri oluşturmanın daha pahalı hale getirilmesini, buna karşılık günlük işlem kapasitesinin genişletilmesini öneriyor. Böylece blockchain’in boyutunun kontrolsüz büyümesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ethereum’da uzun vade planı
Yol haritasının uzun vadeli ayağında ise zero-knowledge proofs (ZK proofs) ve daha yüksek blob throughput öne çıkıyor. PeerDAS gibi veri dağıtım çözümleriyle blob kapasitesinin artırılması planlanıyor.
Başlangıçta layer-2 ağlar için tasarlanan blob yapısının ilerleyen süreçte Ethereum’un kendi işlem verilerini taşıyabilecek noktaya gelmesi hedefleniyor. Böyle bir modelde doğrulayıcılar her işlemi yeniden çalıştırmak yerine kriptografik kanıtlar üzerinden onay verebilecek.
Buterin nihai hedef olarak, güvenlik ve resmi doğrulama süreçleri yeterince olgunlaştığında multi-proof validation modeline geçişi işaret ediyor. Bu yaklaşım, Ethereum’un hem daha yüksek işlem kapasitesine ulaşmasını hem de ağı yalnızca büyük sermayeli oyuncuların çalıştırabildiği bir yapıya dönüşmekten korumasını amaçlıyor.
