Token Unlock Nedir, Ne Demek?
Token unlock (kilit açılımı), daha önce kilitli tutulan tokenlerin vesting takvimine göre transfer edilebilir ve satılabilir hâle gelmesidir; büyük açılımlar dolaşımdaki arzı kısa sürede artırabilir.
Bu sayfada 6
Token unlock (token kilit açılımı), daha önce kilitli tutulan tokenlerin transfer edilebilir ve satılabilir hâle gelmesidir. Ekip, erken yatırımcı, danışman ve ekosistem fonlarına ayrılan tokenler genellikle bir vesting takvimine bağlıdır; takvimdeki her tarih bir açılım anlamına gelir. Büyük açılımlar piyasadaki satılabilir arzı kısa sürede artırabildiği için kripto haberlerinde ve veri sitelerinde yakından izlenir.
Token unlock nasıl gerçekleşir?
Çoğu projede tokenlerin tamamı en başta oluşturulur, ancak bir kısmı akıllı sözleşmelerde veya saklama hesaplarında kilitli tutulur. Takvimdeki tarih geldiğinde sözleşme ilgili miktarı serbest bırakır ya da hak sahibi bu miktarı talep edebilir. Bu durumda açılım yeni token üretmez; var olan tokenleri dolaşıma sokar.
Bazı programlarda ise ihraç ve açılım birlikte gerçekleşir; örneğin teşvik ödülleri dağıtıldıkça yeni tokenler basılabilir. Açılımın dolaşımdaki arz ve toplam arz üzerindeki etkisi bu tasarıma göre değişir.
Cliff açılımı ile doğrusal açılım arasındaki fark
Cliff (toplu) açılım: Bekleme dönemi sona erdiğinde aylarca biriken miktarın tek seferde serbest kalmasıdır. Tek günde büyük miktar açıldığı için piyasa açısından en dikkat çekici açılım türüdür.
Doğrusal açılım: Tokenlerin her gün, her hafta veya her ay küçük ve eşit parçalar hâlinde açılmasıdır. Toplam miktar büyük olsa bile günlük etkisi daha dağınık olur. Birçok projede cliff sonrasında doğrusal açılım başlar.
Açılımı değerlendirirken tokenlerin kime gittiği de önemlidir. Ekip ve erken yatırımcı payları, ekosistem ve topluluk fonları, hazine tahsisleri ve staking ya da likidite teşvikleri farklı amaçlarla kullanılır. Projeler açılım takvimini çoğu zaman bu gruplara göre ayrı satırlarda yayımlar; tek bir toplam rakam yerine her grubun payına bakmak daha fazla bilgi verir.
Açılım oranı nasıl hesaplanır?
Varsayımsal olarak 10 milyon tokenin açılacağını, dolaşımdaki arzın 100 milyon, toplam arzın ise 1 milyar olduğunu düşünün. Açılım dolaşımdaki arza göre yüzde 10, toplam arza göre yüzde 1’dir. İki oran da doğrudur ama farklı soruları cevaplar; piyasaya etkisini anlamak için dolaşımdaki arza oranı daha anlamlıdır.
Haberlerdeki dolar karşılıkları ise hesap anındaki fiyatla bulunur ve fiyat değiştikçe değişir. Karşılaştırma yaparken token adedini ve yüzdeyi esas almak daha sağlıklıdır.
Token unlock fiyatı düşürür mü?
Satılabilir miktarın artması satış ihtimalini artırır, ama açılan tokenlerin hepsinin satılacağı anlamına gelmez. Sonucu; açılımı kimin aldığı, bu kişinin maliyeti, piyasadaki likidite ve takvimin ne kadar önceden bilindiği belirler. Düşük maliyetli erken yatırımcıya giden açılım ile ekosistem fonuna giden açılımın davranışı farklı olabilir.
Açılan tokenlerin bir borsaya transfer edilmesi satış ihtimalini gösteren bir işarettir, fakat satışın gerçekleştiğini kanıtlamaz. Zincir üstü hareketler bir blok gezgininde izlenebilir; borsa içindeki alım satım ise görünmez.
Sık sorulan sorular
Token unlock takvimi nereden takip edilir? İlk kaynak projenin resmî token belgeleri ve tokenomics açıklamalarıdır. Takvim değişebileceği için eski görseller yerine güncel duyurulara bakmak gerekir.
Unlock ile airdrop aynı şey mi? Hayır. Airdrop, tokenlerin kullanıcılara ücretsiz dağıtılmasıdır. Unlock ise önceden tahsis edilmiş ama kilitli tutulan tokenlerin serbest kalmasıdır; bazı airdrop’lar da kendi içinde kademeli açılım takvimine bağlı olabilir.
Açılan tokenler hemen satılabilir mi? Açılım, tokenlerin teknik olarak transfer edilebilir hâle geldiğini gösterir. Ancak bazı yatırımcılar ek sözleşmelerle satış kısıtlarına tabi olabilir; tokenlerin bir kısmı da staking veya yönetişim için kullanılmaya devam edebilir.