Ethereum (ETH)

Ether, Ethereum ağının yerel varlığıdır ve ETH sembolüyle işlem görür. Ethereum ise ödeme kayıtlarının yanında akıllı sözleşmelerin çalışabildiği bir blockchain ağıdır. Akıllı sözleşme, belirlenen koşullara göre zincir üzerinde işlem yapan programdır. Ağın adıyla varlığın adı günlük kullanımda birbirine karışsa da Ethereum üzerindeki bütün tokenler ETH değildir.

ETH hangi amaçlarla kullanılır?

Ethereum ana ağındaki işlemlerin ücreti ETH ile ödenir. Bu ücret, yapılan hesaplama ve kullanılan ağ kaynaklarıyla ilişkilidir. Bir token takası, yalnızca ETH göndermekten daha fazla işlem içerebilir. Cüzdanınızda USDC gibi bir token bulunması, ağ ücretini karşılayacak ETH bulunduğu anlamına gelmez. Bazı uygulamalar ücreti kullanıcıdan gizleyen veya başka biçimde tahsil eden araçlar sunsa da alttaki ağ hesabı devam eder.

ETH ayrıca ağın hisse ispatı güvenliğine katılmak için kullanılır. Staking adı verilen bu katılımda doğrulayıcılar blok önerme ve doğrulama görevleri üstlenir. Kendi doğrulayıcısını çalıştırmak, bir hizmet üzerinden staking yapmak ve likit staking tokeni almak farklı yapılardır. Hizmet komisyonu, çıkış süresi, sözleşme ve operatör riski yönteme göre değişir.

Ethereum’da uygulamalar nasıl çalışır?

Merkeziyetsiz borsalar, borç piyasaları, stablecoinler ve dijital koleksiyonlar Ethereum üzerinde sözleşmeler kullanabilir. EVM, bu sözleşmelerin çalıştığı sanal makinedir; ağ katılımcılarının aynı program sonucunu doğrulamasına yardımcı olur. Bir uygulamanın açık ağ üzerinde bulunması, geliştiricisinin güvenilir veya kodunun hatasız olduğunu kanıtlamaz.

Örneğin bir takas uygulamasına token harcama izni verdiğinizde yalnızca siteye giriş yapmış olmazsınız. Belirli bir sözleşmeye belirli miktarı kullanma yetkisi tanıyabilirsiniz. ETH’nin ağ güvenliği, kötü niyetli bir uygulamaya kendi isteğinizle verilen izni otomatik olarak engellemez. Bu nedenle ağın güvenliği ile uygulama işleminin güvenliği ayrı değerlendirilir.

Arz neden yalnızca tek rakamla açıklanmaz?

ETH’nin Bitcoin’deki gibi sabit 21 milyonluk bir üst sınırı yoktur. Doğrulayıcı ödülleri yeni üretime, işlem ücretlerinin belirli bölümlerinin yakılması ise arzın azalmasına katkı sağlar. Net değişim bu iki yönün sonucudur. Bir dönemde yakım olması, aynı dönemde toplam arzın mutlaka azaldığı anlamına gelmez.

Arzın azalması da fiyat artışı garantisi değildir. Ağ talebi, likidite, piyasa koşulları ve kullanıcıların ETH tutma isteği fiyatı etkileyebilir. Staking ödülünü değerlendirirken yalnızca token adedindeki artışa değil, komisyonlara ve ETH’nin TL veya dolar değerindeki değişime de bakmak gerekir. Token getirisi ile parasal getiri farklı sonuçlar verebilir.

Layer 2 ağlarıyla ilişki

Layer 2 çözümleri, işlemleri farklı bir yürütme ortamında işleyip Ethereum ile belirli doğrulama ve veri ilişkileri kurarak ölçeklemeyi amaçlar. Bu ağlarda ücretler ve işlem deneyimi farklı olabilir. Ancak Ethereum ana ağındaki bakiye, cüzdanda ağ seçimini değiştirince başka ağa taşınmaz. Aktarım için uygun bir köprü veya desteklenen çekim yolu gerekebilir.

Aynı 0x adresini görmek aynı güvenlik modelini kullandığınız anlamına gelmez. Köprü sözleşmesi, sıralayıcı, yükseltme yetkileri ve çıkış süreleri kullanılan ağa göre değişir. Bir Layer 2’de ETH kullanılması da bütün uygulamaların Ethereum ana ağıyla aynı riskleri taşıdığını göstermez. İşlem yapmadan önce ağ adını ve hedef uygulamanın desteklediği varlığı doğrulayın.

ETH fiyatını etkileyen veriler

Bu sayfadaki fiyat, piyasa değeri ve hacim ETH piyasasını takip eder. Ağdaki toplam işlem sayısı veya bir uygulamanın toplam kilitli değeri, ETH sahiplerine doğrudan gelir dağıtıldığı anlamına gelmez. Ağ kullanımı ile tokenin ekonomik işlevi arasındaki ilişkiyi ayrı incelemek gerekir. Güncel haberler gelişmeleri izlemeye, Ethereum ve gas rehberleri ise işlemlerin nasıl çalıştığını anlamaya yardımcı olur.

Resmi kaynaklar

• Ethereum: ether ve kullanım alanları
• Ethereum: staking seçenekleri
• Ethereum: işlem ücretleri
• Ethereum: Layer 2 ağları