Custody (Kripto Saklama) Nedir?
Custody (saklama), kripto varlıkları harcamaya yetki veren özel anahtarların kim tarafından tutulduğunu ve korunduğunu ifade eder. Anahtarları borsa tutuyorsa saklamalı, kullanıcı tutuyorsa kişisel saklama söz konusudur.
Bu sayfada 6
Custody, Türkçesiyle saklama, kripto varlıkları harcamaya yetki veren özel anahtarların kim tarafından tutulduğunu ve korunduğunu ifade eder. Anahtarları bir borsa veya şirket tutuyorsa saklamalı (custodial) bir hizmet kullanıyorsunuz demektir. Anahtarları kendiniz tutuyorsanız buna self-custody, yani kişisel saklama denir. Hangi modeli seçtiğiniz, varlıklarınıza kimin erişebileceğini ve bir sorun çıktığında kimin sorumlu olduğunu belirler.
Saklamalı hizmet nasıl çalışır?
Bir borsada kripto aldığınızda varlıklar genellikle borsanın kontrolündeki cüzdanlarda, çoğu zaman diğer müşterilerin varlıklarıyla birlikte tutulur. Hesabınızda gördüğünüz bakiye, borsanın size olan borcunun bir kaydıdır. Para çekmek istediğinizde borsa kendi cüzdanından sizin adresinize transfer yapar.
Bu modelin avantajı kolaylıktır: Şifrenizi unutursanız kimlik doğrulamasıyla hesabınızı kurtarabilir, işlem yapmak için teknik bilgiye ihtiyaç duymazsınız. Dezavantajı ise platforma güvenmek zorunda olmanızdır. Kasım 2022’de FTX çekimleri durdurup iflas başvurusu yaptığında kullanıcıların varlıkları uzun süre erişilemez kaldı. Türkiye’de 2021’deki Thodex vakası da benzer bir güven sorununu gösterdi.
Self-custody (kişisel saklama) nedir?
Kişisel saklamada anahtarlar sizin cüzdanınızda, yani telefonunuzdaki bir uygulamada veya bir donanım cüzdanında bulunur. İşlem yapmak için kimsenin onayına ihtiyaç duymazsınız ve hiçbir platform hesabınızı donduramaz. Kripto dünyasındaki “anahtarlar sende değilse coinler de senin değil” sözü bu modeli savunur.
Karşılığında bütün sorumluluk size geçer. Seed phrase yedeğini kaybederseniz şifre sıfırlayacak bir destek ekibi yoktur; yedek çalınırsa da saldırgan varlıklarınızı transfer edebilir. Bu yüzden kişisel saklama, yedeğin hem kaybolmayacağı hem de başkasının eline geçmeyeceği bir düzen kurmayı gerektirir.
Bir cüzdanın gerçekten kişisel saklama sunup sunmadığını anlamanın kolay yolu kurulum adımına bakmaktır. Uygulama size bir kurtarma ifadesi veriyor ve bunu başka bir cüzdanda kullanabiliyorsanız anahtarlar sizdedir. Yalnızca e-posta ve şifreyle giriş yapılan bir uygulama ise büyük olasılıkla saklamalı hizmettir.
Saklamalı ve kişisel saklama arasındaki fark
- Anahtar kimde: Saklamalıda platformda, kişisel saklamada sizde.
- Erişim kaybı: Saklamalıda hesap kurtarma mümkündür; kişisel saklamada yedek yoksa erişim kalıcı olarak kaybolur.
- Karşı taraf riski: Saklamalıda platformun iflası, hacklenmesi veya çekimleri durdurması sizi etkiler; kişisel saklamada bu risk yoktur.
- Kullanım kolaylığı: Saklamalı hizmetler alım satım için daha pratiktir; kişisel saklama daha fazla dikkat gerektirir.
Pek çok kullanıcı iki modeli birlikte kullanır: Alım satım için küçük bir tutarı borsada tutar, uzun vadeli varlıkları kişisel cüzdana taşır. Ayrıntılı karşılaştırma için sıcak ve soğuk cüzdan rehberine bakabilirsiniz.
Kurumsal saklama nedir?
Fonlar, şirketler ve bankalar büyük tutarları özel saklama şirketlerinde tutar. Bu hizmetler genellikle soğuk depolama, çoklu imza veya benzeri anahtar paylaşım teknikleri, sigorta ve düzenli denetim sunar. ABD’deki spot Bitcoin ETF’lerinin varlıkları da bu tür kurumsal saklayıcılarda tutulur. Türkiye’de 2024’te yapılan yasal düzenlemeyle kripto varlık hizmet sağlayıcıları SPK denetimine alındı ve saklama hizmetleri için ayrı kurallar getirildi.
Sık sorulan sorular
Hangisi daha güvenli: borsa mı, kendi cüzdanım mı?
Tek bir doğru cevap yoktur. Kişisel saklama karşı taraf riskini ortadan kaldırır, ama yedekleme hatalarına karşı hassastır. Yedeği güvenle saklayabiliyorsanız uzun vadeli varlıklar için kişisel saklama daha fazla kontrol sağlar.
Borsadaki kriptomu nasıl kendi cüzdanıma alırım?
Cüzdanınızın “Al” bölümündeki adresi kopyalayıp borsadan doğru ağı seçerek çekim yaparsınız. Adımlar için Bitcoin transfer rehberine bakabilirsiniz.