Bitcoin Transferi Nasıl Yapılır?

Bitcoin göndermek için cüzdanınızın veya borsanızın “Gönder” ya da “Çek” bölümüne alıcının Bitcoin adresini yapıştırır, miktarı ve ağ ücretini seçer, işlemi onaylarsınız. İşlem ağa yayıldıktan sonra genellikle 10 dakika ile bir saat arasında ilk onayını alır ve TXID (işlem kimliği) ile blok gezgininden takip edilebilir.

Bu rehber Bitcoin ana ağındaki BTC transferini anlatır. Başka ağlarda “BTC” adıyla görünen sarılmış tokenler ve Lightning Network ödemeleri farklı yöntemlerdir; göndermeden önce alıcının hangi ağı beklediğini mutlaka öğrenin.

Bitcoin transferi adım adım

1. Alıcıdan, cüzdanının “Al” ekranında ya da borsanın BTC yatırma ekranında oluşturulan adresi alın.
2. Kendi cüzdanınızda “Gönder”i, borsada “Çek”i açın ve ağ olarak Bitcoin’i seçin.
3. Adresi yapıştırın ve ilk ve son birkaç karakteri değil, mümkünse tamamını karşılaştırın.
4. Miktarı girin ve ücret seçeneğini belirleyin.
5. Önizlemede alıcıya ulaşacak tutarı, ücreti ve toplam harcamayı kontrol edip onaylayın.
6. Verilen TXID’yi bir blok gezgininde aratarak onay durumunu izleyin.

Doğru Bitcoin adresi nasıl anlaşılır?

Bitcoin adresleri farklı biçimlerde olabilir: 1 ile başlayanlar eski (legacy) adreslerdir, 3 ile başlayanlar P2SH adresleridir, bc1q ile başlayanlar yerel SegWit, bc1p ile başlayanlar ise Taproot adresleridir. Hepsi Bitcoin ağında geçerlidir. Gönderen cüzdan veya borsa bir adres türünü desteklemiyorsa, alıcıdan uyumlu bir adres isteyin; adresi kendiniz dönüştürmeye çalışmayın.

Panodaki adresi değiştiren zararlı yazılımlar ve size benzer görünen adreslerle yapılan “adres zehirleme” saldırıları yaygındır. Adresi işlem geçmişinizden değil, her zaman alıcının güncel ekranından alın. Donanım cüzdanı kullanıyorsanız adresi cihazın kendi ekranında doğrulayın. Büyük tutarlarda adresi ikinci bir kanaldan teyit etmek iyi bir alışkanlıktır.

Bitcoin transfer ücreti nasıl hesaplanır?

Bitcoin ağ ücreti, gönderdiğiniz tutarın yüzdesi değildir. İşlemin veri boyutu (sanal bayt, vB) ile seçtiğiniz ücret oranının (satoshi/vB) çarpımıdır. Bir BTC 100 milyon satoshidir.

Örnek: Tek girdili, iki çıktılı standart bir SegWit işlemi yaklaşık 140 vB’dir. Ücret oranı 10 sat/vB seçilirse toplam ücret 1.400 satoshi, yani 0,000014 BTC olur. Aynı işlem 0,001 BTC de taşısa 1 BTC de taşısa ücret aynıdır. Buna karşılık cüzdanınızda çok sayıda küçük parça (UTXO) varsa ve işlem bunları birlikte harcıyorsa boyut, dolayısıyla ücret artar.

Cüzdanların “hızlı”, “normal” ve “ekonomik” önerileri o anki mempool yoğunluğuna göre yapılan tahminlerdir. Düşük ücret uzun beklemeye yol açabilir; yüksek ücret ise belirli bir dakikayı garanti etmez. Borsadan çekimde ağ ücretini genellikle platform belirler ve buna kendi çekim ücretini ekleyebilir.

Ücret alıcıdan mı, göndericiden mi kesilir?

Çoğu cüzdan ücreti gönderilecek tutarın üstüne ekler. Örnek: Bakiyeniz 0,01 BTC, göndermek istediğiniz tutar 0,009 BTC ve ücret 0,00002 BTC ise toplam harcamanız 0,00902 BTC olur ve 0,00098 BTC bakiyeniz kalır. “Tümünü gönder” seçeneğinde ise ücret alıcıya gidecek tutardan düşülür. Borsaya yatırma yapıyorsanız, alıcıya ulaşacak tutarın platformun minimum yatırma sınırının üzerinde olduğundan emin olun.

Bitcoin transferi ne kadar sürer?

İşlem ağa yayıldığında “0 onay” görünür; bir bloğa girince ilk onayı alır, sonraki her blok onay sayısını bir artırır. Bitcoin’de ortalama blok süresi 10 dakikadır, ancak ilk bloğa girme süresi seçtiğiniz ücrete ve ağ yoğunluğuna bağlıdır. Borsalar yatırma işlemini bakiyeye geçirmek için genellikle birkaç onay bekler; gezginde işlem onaylı görünse de borsa bakiyesi bir süre daha işleniyor olabilir.

Borsanın verdiği çekim talep numarası TXID ile aynı şey değildir. Platform işlemi henüz ağa yayımlamadıysa blok gezgininde arama sonuç vermez; önce platformun çekim geçmişine bakın. Aynı tutarı ikinci kez göndermek ilk işlemi hızlandırmaz.

Takılan Bitcoin işlemi nasıl hızlandırılır?

Kişisel cüzdandan gönderdiğiniz bir işlem düşük ücret yüzünden beklemedeyse iki yöntem kullanılabilir:

• RBF (Replace-by-Fee): Bekleyen işlemi aynı girdileri kullanan ve daha yüksek ücret ödeyen yeni bir sürümle değiştirir. Cüzdanınızda genellikle “ücreti artır” olarak görünür.
• CPFP (Child Pays for Parent): Bekleyen işlemin çıktısını harcayan yeni bir işlem yüksek ücretle gönderilir; madenciler iki işlemi birlikte cazip bulduğu için ilki de onaylanır. Alıcı tarafından da kullanılabilir.

Bu seçenekler her cüzdanda ve her işlemde bulunmaz; borsa çekimlerinde ise anahtarlar platformda olduğu için kontrol sizde değildir. “İşlem kurtarma” adı altında özel anahtar veya kurtarma kelimesi isteyen hizmetler dolandırıcılıktır; işlemi gezginde görmek için hiçbir gizli bilgi gerekmez.

Bitcoin transferi iptal edilebilir mi?

Onaylanmış bir Bitcoin transferi iptal edilemez. Yanlış adrese gönderilen BTC ancak alıcının iş birliğiyle geri alınabilir ve çoğu adresin sahibine ulaşmak mümkün değildir. Bekleyen bir işlem için bazı cüzdanların sunduğu “iptal” seçeneği, aslında aynı BTC’yi kendi adresinize daha yüksek ücretle gönderen bir RBF işlemidir; ilk işlem önce bloğa girerse başarısız olur. Bu yüzden asıl kontrolü imzalamadan önce yapmak gerekir.

Blok gezgininde neden iki çıktı görünüyor?

Bitcoin cüzdanları daha önce aldığınız parçaları (UTXO) bütün olarak harcar. Örneğin 0,1 BTC’lik bir parçadan 0,03 BTC gönderdiğinizde, ücret düşüldükten sonra kalan tutar kendi cüzdanınızın “para üstü” (change) adresine döner. Gezginde iki çıktı görmeniz bu yüzden normaldir. Yine de donanım cüzdanında gerçek alıcı adresini ve tutarı cihaz ekranında doğrulayın. Transferlerinizi izlemenin ayrıntıları için işlem takibi rehberine bakabilirsiniz.

Küçük ve hızlı ödemeler için Lightning Network

Lightning Network, Bitcoin üzerinde çalışan ikinci katman bir ödeme ağıdır. Ödemeler ana zincire tek tek yazılmadan kanallar üzerinden saniyeler içinde ve çok düşük ücretle gerçekleşir. Lightning ödemesi göndermek için Lightning destekli bir cüzdan ve alıcıdan bir Lightning faturası (genellikle “lnbc” ile başlayan bir metin veya QR kod) gerekir; normal bir Bitcoin adresine Lightning ödemesi yapılamaz.

Kaynaklar

• Bitcoin: İşlem yapısı
• Bitcoin.org: Onay ve geri döndürülemezlik
• BIP-125: İşlem değiştirme yaklaşımı