Bitcoin Transferi Nasıl Yapılır?

Bitcoin transferinin başlangıç noktası

Bitcoin transferi, harcanabilir BTC’yi yeni bir alıcıya yönlendiren işlemin imzalanıp ağa gönderilmesidir. Kişisel cüzdandan gönderimde imzayı siz yönetirsiniz. Borsadan çekimde ise platform işlemi sizin talebiniz üzerine oluşturur. Ücret seçimi, bekleme süresi ve hızlandırma imkânı bu iki durumda farklı olabilir.

Bu rehber Bitcoin ana ağındaki BTC transferini anlatır. Başka ağlarda BTC adıyla gösterilen sarılmış veya köprülenmiş tokenler farklı varlıklardır. Lightning ödemeleri de ayrı bir yöntem kullanır. Gönderimden önce alıcının tam olarak hangi ağı ve ödeme biçimini istediğini bilmek gerekir.

1. Alıcıdan doğru adresi alın

Alıcı, cüzdanının “Al” bölümünden Bitcoin adresi oluşturmalıdır. Borsa yatırımıysa adres, borsanın BTC yatırma ekranından alınmalıdır. Mesajlaşma hesabının ele geçirilmesi veya sahte site riski nedeniyle özellikle büyük tutarlarda adresi güvenilir bir ikinci kanaldan doğrulamak yararlı olabilir.

Adresin başında 1, 3, bc1q veya bc1p gibi farklı biçimler görülebilir. Bunlar farklı Bitcoin adres türleriyle ilişkilidir. Alıcı adresini kendiniz başka biçime çevirmeye çalışmayın. Gönderici hizmet bir adres türünü desteklemiyorsa resmî destek açıklamasına bakın veya alıcının uyumlu adres seçeneğini kullanın.

Kopyalayıp yapıştırdıktan sonra adresi tekrar karşılaştırın. Panodaki adresi değiştiren zararlı yazılımlar bulunabilir. Yalnızca birkaç karakteri kontrol etmek özellikle benzer adreslerle yapılan saldırılarda yetersiz olabilir. Donanım cüzdanı kullanıyorsanız bilgisayardaki bilgiyle cihazın kendi ekranını karşılaştırın.

2. Miktar ve ücret için yeterli bakiye ayırın

Gönderilecek BTC miktarı ile ağ ücreti farklıdır. Cüzdan ücreti bakiyeden ayrıca düşebilir veya “tümünü gönder” seçeneğinde alıcı miktarından ayırabilir. Onay ekranındaki “Alıcıya ulaşacak” ve “Toplam harcama” alanlarını birlikte okuyun. Borsa çekiminde platformun belirlediği minimum tutar ve çekim ücreti de bulunabilir.

Varsayımsal olarak bakiyeniz 0,01 BTC, göndermek istediğiniz miktar 0,009 BTC ve ücret 0,00002 BTC olsun. Toplam harcama 0,00902 BTC, kalan bakiye 0,00098 BTC olur. Ücret alıcı tutarından kesiliyorsa sonuç başka şekilde sunulabilir. Ekranın hangi yöntemi kullandığına dikkat edin.

3. İşlem ücretini anlamak

Bitcoin ağ ücreti, gönderdiğiniz paranın sabit yüzdesi değildir. İşlemin sanal boyutu ve seçilen sat/vB oranı önemlidir. Sat, satoshinin kısaltmasıdır; bir BTC 100 milyon satoshidir. vB ise sanal bayt olarak kullanılan işlem boyutu ölçüsüdür.

Örneğin 140 vB büyüklüğünde bir işlemde 10 sat/vB ücret oranı seçilirse toplam ücret 1.400 satoshi, yani 0,000014 BTC olur. Bu sadece hesap örneğidir. Gerçek boyut, kullanılan giriş ve çıkışlara göre değişir. Çok sayıda küçük UTXO’nun aynı işlemde harcanması boyutu artırabilir.

Cüzdanın hızlı, normal veya ekonomik önerileri tahmindir. Ağ talebi değişirse gerçekleşme süresi de değişir. Düşük ücret uzun beklemeye yol açabilir; yüksek ücret ise tam bir dakika veya blok garantisi vermez. Aciliyetinizi ve masrafı birlikte düşünün.

4. Önizlemeyi kontrol edip imzalayın

İmzadan önce alıcı adresi, ağ, gönderilen miktar, toplam ücret ve kalan bakiye kontrol edilmelidir. İlk kez kullanılan adres için küçük deneme transferi, doğru hedefe ulaşıldığını görmeye yardımcı olur. Ancak alıcı borsanın minimum yatırma tutarının altında bir deneme yapmayın.

Kişisel cüzdanda imza anahtarınızla oluşturulur. Donanım cüzdanında ayrıntıları cihaz ekranında onaylarsınız. Borsa çekiminde ise e-posta veya iki aşamalı doğrulama talebi gelebilir. Bu kodları yalnızca başlattığınız resmî işlem ekranında kullanın; destek görevlisine iletmeyin.

5. TXID ile işlemi takip edin

İşlem ağa gönderildiğinde TXID denen işlem kimliği oluşur. Bu kimliği Bitcoin gezgininde aratarak alıcı çıktısını, ücreti ve onay durumunu görebilirsiniz. Borsanın kendi çekim talebi numarası TXID ile aynı değildir; platform henüz yayınlamadıysa zincirde arama sonuç vermeyebilir.

Sıfır onay, işlemin henüz bloğa alınmadığını gösterir. Bir bloğa girdiğinde ilk onay gelir. Sonraki bloklar sayıyı artırır. Ortalama blok süresi yaklaşık on dakika olsa da altı onay tam altmış dakika demek değildir. İlk bloğu bekleme süresi ayrıca bulunur.

Borsa alıcısı, belirlediği onay sayısını bekleyebilir. Gezgin işlemi onaylı gösterirken platform bakiyesi hâlâ işleniyor olabilir. Önce borsanın yatırma şartları ve durum ekranı kontrol edilmelidir. İkinci kez gönderim yapmak ilk işlemi hızlandırmaz.

İşlem uzun süre beklerse

Önce TXID’nin doğru gezginde bulunduğunu ve işlemin gerçekten beklemede olduğunu doğrulayın. Bazı cüzdanlar uygun işlemler için ücret artırma veya yerine geçecek işlem gönderme seçenekleri sunar. RBF, aynı harcamayı daha yüksek ücretle değiştirme yaklaşımıdır; CPFP ise ilgili çıktıyı harcayan yeni işlemle birlikte toplam ücret cazibesini artırabilir.

Bu seçenekler her işlemde ve her hizmette kullanılamaz. Borsadan çekimde anahtarlar platformda olduğu için kontrol sizde olmayabilir. “İşlem kurtarma” sitesi adı altında özel anahtar isteyen hizmetlere başvurmayın. Gezginde işlem okumak için gizli anahtar gerekmez.

İptal ve yanlış gönderim

Onaylanmış Bitcoin transferinin merkezi bir iptal düğmesi yoktur. Yanlış kişiye gönderimde geri ödeme ancak alıcının işbirliğiyle mümkün olabilir; her adresin ulaşılabilir sahibi de bilinmez. Bu nedenle kontrolü imzadan önce yapmak gerekir.

Bekleyen işlem için cüzdanın “iptal” seçeneği varsa, bu genellikle aynı girdileri kullanan başka bir işlemin önce onaylanmasını hedefler. Başarı garantisi değildir; ilk işlem önce bloğa girebilir. Ekrandaki terimi banka havalesini geri çekmek gibi düşünmeyin. Ağ durumu ve işlem sırası sonucu belirler.

Bitcoin transferinde para üstü adresi

Bitcoin cüzdanı, göndermek istediğiniz miktarı karşılamak için daha önce alınmış bir çıktıyı kullanabilir. Örneğin 0,1 BTC’lik çıktınızdan 0,03 BTC gönderiyorsanız, ücret düşüldükten sonra kalan tutar kendi cüzdanınızın para üstü adresine gidebilir. Blok gezgininde iki çıktı görmek bu nedenle otomatik olarak başka birine fazladan ödeme yaptığınız anlamına gelmez. Kendi cüzdanınızın işlem özeti ve net bakiye değişimiyle karşılaştırın. Bununla birlikte tanımadığınız hedefleri yalnızca “para üstüdür” diye kabul etmeyin; özellikle donanım cüzdanında gerçek alıcı adresini ve gönderilen tutarı cihaz ekranında doğrulayın.

Kaynaklar

• Bitcoin: İşlem yapısı
• Bitcoin.org: Onay ve geri döndürülemezlik
• BIP-125: İşlem değiştirme yaklaşımı