İran’da Kaosun Ortak Paydası Bitcoin: Halk Kaçmak, Devlet Direnmek İçin Sarıldı!
İran’da protestoların şiddetlendiği ve riyalin hızla değer kaybettiği dönemde, bireysel yatırımcıların Bitcoin’i (BTC) borsalardan çekerek kişisel cüzdanlara taşıdığı görüldü.
İran’da 28 Aralık itibarıyla birçok kente yayılan protestolar, yalnızca siyasi tansiyonu değil, finansal davranışları da kökten değiştirdi. Yüksek enflasyon, derinleşen ekonomik kriz ve hükümetin sert müdahaleleriyle birlikte, İranlıların Bitcoin kullanımında belirgin bir yön değişimi yaşandığı ortaya çıktı.
Blockchain analiz şirketi Chainalysis tarafından paylaşılan verilere göre, protestoların başladığı tarihten 8 Ocak’ta uygulanan internet kesintisine kadar olan süreçte, İran merkezli kripto para borsalarından kişisel Bitcoin cüzdanlarına yapılan çekimlerde dikkat çekici bir artış görüldü. Bu hareket, yatırımcıların varlıklarını borsa yerine doğrudan kendi kontrol ettikleri cüzdanlarda tutmayı tercih ettiğine işaret etti.
Chainalysis raporunda, İran’daki bu eğilimin özellikle protesto dönemlerinde hız kazandığı vurgulandı. Şirket, borsalardan kimliği belirsiz kişisel cüzdanlara yapılan Bitcoin transferlerinin, protestolar öncesine kıyasla çok daha yüksek seviyelere ulaştığını belirtti.
Riyal çöküşü Bitcoin talebini tetikledi
Analize göre bu davranışın arkasındaki en güçlü nedenlerden biri, İran’ın resmi para birimi riyalin yaşadığı sert değer kaybı oldu. Aralık sonunda 1 dolar karşısında yaklaşık 42 seviyesinde olan riyal, kısa sürede 1.050’nin üzerine çıkarak neredeyse işlevsiz hale geldi. Bu tablo, Bitcoin’i birçok İranlı için değer koruma aracı haline getirdi.
Bitcoin’in merkeziyetsiz, sansüre dayanıklı yapısı ve sınır ötesi kolay transfer edilebilmesi, siyasi baskı ve ekonomik belirsizlik dönemlerinde cazibesini artırdı. Chainalysis, bu durumun yalnızca İran’a özgü olmadığını, savaş, ekonomik kriz veya devlet baskısı yaşayan ülkelerde benzer bir eğilimin tekrarlandığını vurguladı.
Devlet bağlantılı aktörler de sahnede
Chainalysis raporunda öne çıkan bir diğer kritik nokta ise, İran devletiyle bağlantılı aktörlerin de kripto para piyasasında giderek daha aktif hale gelmesi oldu. Analize göre Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) yani İran Devrim Muhafızları ile ilişkilendirilen cüzdanlar, 2025’in son çeyreğinde İran kaynaklı toplam kripto para işlemlerinin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturdu. Bu cüzdanların yalnızca zincir üzerinde gerçekleştirdiği işlem hacmi 2 milyar dolarınüzerine çıkarken, yıl genelinde toplam hacim yaklaşık 3 milyar dolara ulaştı. Chainalysis, bu rakamların yalnızca ABD ve İsrail tarafından yaptırım listesine alınmış adresleri kapsadığını ve gerçek etkinin çok daha büyük olabileceğini vurguladı. Bu tablo, kripto paraların İran’da yalnızca bireysel yatırımcılar için değil, devlet bağlantılı yapılar için de yaptırımları aşmak ve finansal hareket alanı yaratmak adına stratejik bir araç haline geldiğini gösterdi.
