Altcoin Nedir?

Altcoin, Bitcoin dışındaki tüm kripto paraları anlatan genel bir terimdir. Sözcük İngilizce “alternative coin” (alternatif coin) ifadesinin kısaltmasıdır. Ethereum (ETH), Solana (SOL), XRP ve Dogecoin (DOGE) en bilinen altcoin’lerdendir; piyasada binlerce altcoin işlem görür.

Terim, Bitcoin’in piyasadaki ağırlığından doğmuştur: Bitcoin ilk ve en büyük kripto para olduğu için diğerleri ona “alternatif” olarak anılır. Ancak altcoin tek tip bir varlık sınıfı değildir; bir akıllı sözleşme platformu ile mizah temalı bir token aynı başlık altında yer alır ama riskleri ve işlevleri birbirinden çok farklıdır.

İlk altcoin hangisidir?

İlk altcoin olarak genellikle 2011’de çıkan Namecoin kabul edilir. Aynı yıl Charlie Lee tarafından geliştirilen Litecoin, Bitcoin kodunu temel alıp daha kısa blok süresiyle çalışan bir alternatif olarak ortaya çıktı. 2013’te şaka olarak başlayan Dogecoin, 2015’te ise akıllı sözleşmeleri getiren Ethereum geldi. 2017’deki ICO dalgasıyla birlikte altcoin sayısı hızla arttı.

Altcoin türleri nelerdir?

• Akıllı sözleşme platformları: Üzerinde uygulama çalıştırılan ağların coin’leri. Örnek: ETH, SOL, ADA, AVAX.
• Ödeme odaklı coin’ler: Hızlı ve ucuz transfer hedefleyen ağlar. Örnek: LTC, XRP, XLM.
• Stablecoin’ler: Değerini dolara sabitlemeyi hedefleyen tokenler. Örnek: USDT, USDC. Bazı kaynaklar stablecoin’leri altcoin sayar, bazıları ayrı bir kategori olarak ele alır.
• DeFi ve yönetişim tokenleri: Bir protokolün kararlarında oy hakkı veren tokenler. Örnek: UNI, AAVE.
• Borsa tokenleri: Bir borsanın ekosisteminde indirim ve ücret ödemesi için kullanılan tokenler. Örnek: BNB.
• Gizlilik coin’leri: İşlem ayrıntılarını gizlemeye odaklanan ağlar. Örnek: XMR, ZEC.
• Memecoin’ler: Değeri büyük ölçüde topluluk ilgisine ve internet kültürüne dayanan tokenler. Örnek: DOGE.

Teknik açıdan altcoin’ler ikiye ayrılır: Kendi blockchain’i olan coin’ler ve başka bir ağ üzerinde çıkarılan tokenler. Bu ayrım için coin ve token farkı rehberine bakabilirsiniz.

Altcoin ile Bitcoin arasındaki fark nedir?

Bitcoin’in tek bir amacı vardır: aracısız dijital para ve değer saklama aracı olmak. Kuralları yavaş ve muhafazakâr biçimde değişir, arzı 21 milyonla sınırlıdır ve belirli bir şirket ya da kurucu ekip tarafından yönetilmez. Altcoin’lerin çoğu ise farklı bir sorunu çözmek için tasarlanmıştır: Ethereum uygulama platformu, XRP kurumsal ödemeler, Monero gizlilik odaklıdır.

Bu farklılık risk profiline de yansır. Altcoin’lerin önemli bir kısmında arzın büyük payı kurucu ekip, yatırımcılar veya vakıf tarafından tutulur; protokol kararlarını da daha küçük bir grup verir. Bu durum hızlı geliştirme imkânı sağlarken merkezi kontrol ve satış baskısı riskini artırabilir. Bir altcoin’i değerlendirirken “Bitcoin’e göre neyi daha iyi yapıyor ve bunun bedeli ne?” sorusu iyi bir başlangıçtır.

Altcoin sezonu nedir?

Altcoin sezonu, altcoin’lerin büyük bölümünün belirli bir dönemde Bitcoin’den daha iyi performans gösterdiği piyasa evresidir. Resmî bir tanımı yoktur; bazı endeksler, en büyük altcoin’lerin çoğunluğunun belirli bir süre boyunca Bitcoin’i geride bırakıp bırakmadığına bakar. 2017 sonu ve 2021 başı, geniş çaplı altcoin yükselişlerinin yaşandığı dönemler olarak anılır.

Bu dönemleri izlemek için sık kullanılan göstergelerden biri Bitcoin dominansıdır: Bitcoin’in toplam kripto piyasa değeri içindeki payı düştüğünde altcoin’lere ilginin arttığı yorumu yapılır. Ancak dominansın düşmesi tüm altcoin’lerin kazandığı anlamına gelmez; stablecoin arzındaki artış da bu oranı etkiler.

Altcoin’in piyasa değeri ve arzı nasıl okunur?

Birim fiyat tek başına ucuzluk göstergesi değildir. 0,001 dolarlık bir token, 100 dolarlık bir coin’den otomatik olarak daha ucuz değildir; dolaşımdaki adet sayısı çok farklı olabilir. Karşılaştırma için piyasa değeri ve FDV kullanılır.

Örnek: Bir tokenin 100 milyon adedi dolaşımda, 900 milyon adedi kilitli olsun. Fiyat 1 dolarsa piyasa değeri 100 milyon dolar, tam seyreltilmiş değeri (FDV) ise 1 milyar dolardır. Kilitli tokenler ilerleyen aylarda piyasaya girdikçe mevcut sahiplerin payı azalır. Bu yüzden ekip ve yatırımcı paylarının açılış takvimini (vesting) incelemek önemlidir.

“Bir dolara çıkarsa zengin olurum” hesabını yaparken de toplam arzı çarpın. Trilyonlarca adet arzı olan bir token için 1 dolar hedefi, dünyanın en büyük şirketlerinden bile büyük bir piyasa değeri gerektirebilir.

Altcoin seçerken nelere bakılmalı?

1. Kullanım amacı: Proje ne işe yarıyor ve token bu işlevde zorunlu bir rol oynuyor mu? Uygulamanın çok kullanılması tokene talep yaratmayabilir.
2. Arz ve kilit takvimi: Dolaşımdaki arz, maksimum arz ve yakın tarihli kilit açılımları neler?
3. Likidite: Gerçek emir defteri derinliği yeterli mi? Düşük likiditede büyük satışlar fiyatı sert düşürür.
4. Yönetim yetkileri: Sözleşmede yeni token basma, transferi durdurma veya kodu değiştirme yetkisi kimde?
5. Ekip ve ürün: Çalışan bir ürün var mı, yoksa yalnızca yol haritası mı? Kod açık mı, bağımsız denetimden geçti mi?
6. Sözleşme adresi: Aynı isim ve sembolle sahte tokenler çıkarılabilir; adresi projenin resmî sitesinden doğrulayın.

Altcoin’lerin riskleri nelerdir?

Altcoin’ler genellikle Bitcoin’den daha oynaktır; piyasa düştüğünde çoğu zaman daha sert değer kaybeder. Önceki yükseliş dönemlerinde popüler olan birçok altcoin daha sonra işlem hacmini ve topluluğunu kaybetti. Küçük piyasa değerli tokenlerde fiyat manipülasyonu, rug pull gibi dolandırıcılıklar ve likiditenin bir anda çekilmesi daha sık görülür.

Memecoin’lerde fiyat çoğunlukla sosyal medya ilgisine bağlıdır; ünlü bir kişinin paylaşımıyla oluşan kısa süreli talep, kalıcı bir kullanım ya da likidite anlamına gelmez. Cüzdanınıza kendiliğinden gelen ve tanıdık isim taşıyan tokenler ise çoğu zaman sahte siteye yönlendiren tuzaklardır.

Kaynaklar

• Ethereum: Token standartları
• CoinMarketCap: Arz türleri
• Ethereum: Token ve uygulama güvenliği