Piyasa Değeri ve FDV Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Piyasa değeri (market cap), bir kripto paranın güncel fiyatının dolaşımdaki arzla çarpılmasıyla bulunur: Piyasa değeri = Fiyat × Dolaşımdaki arz. FDV (fully diluted valuation, tam seyreltilmiş değer) ise aynı fiyatın maksimum arzla çarpımıdır: FDV = Fiyat × Maksimum arz. Piyasa değeri bir varlığın bugünkü büyüklüğünü, FDV ise gelecekte dolaşıma girecek tokenler de hesaba katıldığında ortaya çıkacak tabloyu gösterir.

Bu iki ölçü, birim fiyatları çok farklı olan coinleri aynı ölçekte karşılaştırmanın en pratik yoludur. Ancak ikisi de fiyat ve arz verisine dayanan anlık hesaplardır; projeye yatırılmış para miktarını veya bütün tokenlerin satılabileceği tutarı göstermez.

Piyasa değeri nasıl hesaplanır?

Bir tokenin fiyatı 4 dolar ve dolaşımdaki arzı 50 milyon adetse piyasa değeri 4 × 50 milyon = 200 milyon dolardır. Fiyat yükseldiğinde ya da dolaşıma yeni token girdiğinde rakam değişir.

TL cinsinden hesap için tokenin TL fiyatını dolaşım arzıyla çarpabilir ya da dolar cinsinden piyasa değerini o anki USD/TRY kuruyla çevirebilirsiniz. İki hesapta da aynı ana ait fiyat ve kur kullanılmalıdır; aksi halde sonuçlar tutmaz. Veri siteleri arasında dolaşım arzı tahmini farklıysa fiyat aynı olsa bile piyasa değerleri farklı görünür.

FDV nedir, nasıl hesaplanır?

FDV, henüz kilitli olan veya ileride üretilecek bütün tokenlerin bugünkü fiyattan değerlenmesidir. Fiyatı 5 dolar, dolaşım arzı 20 milyon ve maksimum arzı 200 milyon olan bir tokeni ele alalım:

• Piyasa değeri: 5 × 20 milyon = 100 milyon dolar
• FDV: 5 × 200 milyon = 1 milyar dolar
• Dolaşım oranı: 20 / 200 = yüzde 10

Maksimum arzı olmayan varlıklarda veri siteleri FDV için genellikle toplam arzı kullanır. Bitcoin gibi arzının büyük kısmı zaten dolaşımda olan bir varlıkta piyasa değeri ile FDV birbirine yakındır.

Piyasa değeri ile FDV arasındaki fark ne anlatır?

İki rakam arasındaki büyük fark, arzın önemli bir kısmının henüz piyasaya çıkmadığını gösterir. Yukarıdaki örnekte tokenlerin yüzde 90’ı ileride dolaşıma girecek. Talep aynı hızda artmazsa bu ek arz fiyat üzerinde baskı oluşturabilir. Bu yüzden düşük dolaşım oranlı yeni projelerde “piyasa değeri küçük” görünmesi tek başına ucuzluk işareti sayılmaz.

Farkın ne kadar hızlı kapanacağını token unlock takvimi belirler. Ekip ve yatırımcı payları dört yıla yayılmış bir token ile ilk yıl büyük kısmı açılan bir token aynı FDV’ye sahip olsa bile farklı arz baskısı yaşar. Ayrıntılı inceleme için tokenomics rehberimize bakabilirsiniz.

Düşük birim fiyat neden yanıltıcıdır?

Birim fiyat tek başına bir coinin ucuz ya da pahalı olduğunu göstermez; önemli olan arzla çarpımıdır. İki varsayımsal örnek:

• A tokeni: Fiyat 0,01 dolar, dolaşım 100 milyar adet, piyasa değeri 1 milyar dolar.
• B tokeni: Fiyat 100 dolar, dolaşım 1 milyon adet, piyasa değeri 100 milyon dolar.

Kuruşla işlem gören A, B’nin on katı büyüklüğündedir. Aynı hesap “bu coin 1 dolar olur mu?” sorusuna da uygulanabilir: 100 milyar tokeni olan bir varlığın 1 dolara ulaşması, arz sabit kalsa bile 100 milyar dolarlık piyasa değeri demektir. Bu hesap fiyat hedefinin hangi büyüklüğe karşılık geldiğini görünür kılar.

Piyasa değeri artışı kadar para mı girdi?

Hayır. Fiyat, son gerçekleşen işlemlerle belirlenir ve bu fiyat dolaşımdaki bütün birimlere uygulanır. 1 milyon adetlik bir tokenin fiyatı 10 dolardan 11 dolara çıkarsa piyasa değeri 1 milyon dolar artar; ama bu hareket için 1 milyon dolar yeni para girmesi gerekmez. Sığ bir piyasada çok daha küçük bir alım fiyatı bu kadar oynatabilir.

Aynı mantık düşüşler için de geçerlidir. “Kripto piyasasından 100 milyar dolar silindi” başlıkları değerleme kaybını anlatır, piyasadan çekilen nakdi değil. Her satışın bir alıcısı vardır; değişen, işlemlerin gerçekleştiği fiyattır.

Dolaşım arzı neden siteden siteye değişir?

Kilitli ekip tokenleri, proje hazinesi, köprü sözleşmelerindeki tokenler ve anahtarı kaybolmuş adresler sınıflandırmayı zorlaştırır. CoinMarketCap ve CoinGecko gibi veri sağlayıcıları bu tokenleri farklı yöntemlerle sayabilir; bu nedenle aynı coinin piyasa değeri ve sıralaması iki sitede farklı görünebilir.

Yeni projelerde ekip tarafından bildirilen arz rakamı sonradan güncellenebilir ve fiyat hiç değişmeden sıralama değişebilir. Grafikte ani bir piyasa değeri sıçraması görürseniz bunun fiyat hareketinden mi, arz güncellemesinden mi kaynaklandığını kontrol edin.

Toplam kripto para piyasa değeri nedir?

Haberlerde sık geçen “toplam kripto piyasa değeri”, veri sağlayıcının listelediği bütün coin ve tokenlerin piyasa değerlerinin toplamıdır. Hangi varlıkların listeye dahil edildiği sağlayıcıya göre değiştiği için iki sitedeki toplam rakam birebir aynı olmaz. Bu ölçü piyasanın genel yönünü izlemek için kullanışlıdır; tek tek varlıkların durumunu ise yansıtmaz. Toplam değerin ne kadarının stablecoin’lerden oluştuğuna bakmak da yorumu netleştirir.

Büyük piyasa değeri kolay alım satım demek mi?

Hayır. Piyasa değeri büyüklüğü ölçer, işlem kolaylığını değil. Bir tokenin milyarlarca dolar piyasa değeri olsa bile belirli bir borsadaki TL paritesi sığ olabilir. Ne kadar tutarı fiyatı oynatmadan alıp satabileceğiniz emir defteri derinliğine ve spread’e bağlıdır; bunun için işlem hacmi ve likidite rehberine göz atın.

Piyasa değerini doğru kullanmak için kısa kontrol listesi

1. Piyasa değerini dolaşım arzı ve FDV ile birlikte okuyun.
2. Dolaşım oranı düşükse önümüzdeki aylardaki kilit açılışlarına bakın.
3. Rakamın hangi veri sağlayıcısından ve hangi tarihten geldiğini not edin.
4. Farklı türde varlıkları yalnızca piyasa değeriyle kıyaslamayın; bir stablecoin, bir ödeme ağı ve bir yönetişim tokeni aynı ekonomik hakları sunmaz.
5. Bitcoin’in toplam piyasa içindeki ağırlığını görmek için Bitcoin dominansı verisini kullanın.

Kaynaklar

• CoinMarketCap: arz türleri ve metodoloji
• CoinMarketCap: piyasa değeri
• CoinGecko: fiyat ve piyasa verisi metodolojisi