DeFi’de Borç Verme ve Borç Alma
DeFi borç piyasalarında kullanıcılar varlık sağlayabilir veya uygun teminat karşılığında borç alabilir.
Bu sayfada
DeFi’de borç verme, kripto varlıkların akıllı sözleşmelerle yönetilen bir piyasaya yatırılması ve borç almak isteyen kullanıcıların kullanımına sunulmasıdır. Borç alanlar genellikle borçlarının değerinden daha yüksek bir teminat bırakır. Varlık yatıran kişi değişken faiz kazanabilir; borç alan kişi ise faiz öder ve teminatının yeterli kalmasını sağlamak zorundadır. Banka hesabına para yatırmakla benzer kelimeler kullanılsa da işleyiş ve riskler farklıdır.
Varlık yatırmak ve teminat göstermek aynı şey mi?
Bir borç piyasasına USDC yatırdığınızda bu varlık, piyasanın kuralları çerçevesinde başkalarına borç verilebilir. Karşılığında yatırdığınız tutarı ve biriken getiriyi temsil eden bir kayıt veya token alabilirsiniz. Faiz, borçlanma talebi ve kullanılabilir likiditeye bağlı olarak değişebilir. Ekrandaki yıllık oran, bugün başlayan bir yıl için kilitlenmiş getiri sözü olmayabilir.
Yatırılan varlığı teminat olarak kullanmak ise ayrıca borç alabilmenizi sağlar. Bazı varlıklar yatırılabilir ama teminat olarak kabul edilmez. Bazı arayüzlerde teminat kullanımı açılıp kapatılabilir. Borç almadan sadece varlık yatırdığınız bir pozisyon ile aynı varlığı teminat yapıp borçlandığınız pozisyonun tasfiye riski aynı değildir. Buna rağmen yalnızca yatırma işleminde de sözleşme ve piyasa likiditesi riskleri bulunur.
Neden elinizdeki paradan daha azını borç alırsınız?
Birçok DeFi piyasası gelir belgesi yerine zincirdeki teminatı kullanır. Teminatın fiyatı düşebileceği için borç kapasitesi değerinin tamamına eşit tutulmaz. Örneğin 10.000 dolarlık ETH teminatı için en yüksek başlangıç borç oranının yüzde 70 olduğunu varsayalım. Bu durumda borç kapasitesi 7.000 dolardır. Bu tutar bir öneri değil, sistemin o koşullarda izin verdiği üst sınırdır.
Borç alma sınırı ile tasfiye eşiği farklı olabilir. Aynı örnekte tasfiye eşiğinin yüzde 80 olduğunu varsayarsak, borcun teminata oranı bu seviyeye ulaştığında pozisyon sorunlu hale gelir. Aradaki fark küçük fiyat hareketlerine karşı bir pay bırakır. Ancak teminat hızla düşerse, borç faizi artarsa veya borç alınan varlık değerlenirse bu pay daralır. Başlangıçta görülen yüksek teminat oranı kalıcı değildir.
Sağlık faktörünü örnekle anlamak
Aave gibi sistemlerde sağlık faktörü, tasfiyeye uzaklığı özetleyen bir göstergedir. Tek teminatlı basit bir örnekte teminat değeri ile tasfiye eşiği çarpılır ve toplam borca bölünür. 10.000 dolarlık teminat, yüzde 80 eşik ve 5.000 dolar borç için sonuç 1,6’dır. Aynı teminatın değeri 7.000 dolara düşerse sonuç 1,12 olur. Borcun bu sırada faizle büyümesi göstergeyi daha da aşağı çeker.
Bu varsayımlarla teminat 6.250 dolara indiğinde sonuç 1’e ulaşır. Hesap yalnızca örnekteki değerler için geçerlidir; farklı varlıklar, ağırlıklı eşikler ve piyasa kuralları sonucu değiştirir. Tek bir sağlık faktörünü bütün pozisyonlar için güvenli kabul etmek doğru değildir. Fiyatı çok oynak bir teminat ile aynı para birimine yakın seyreden varlıklar farklı davranabilir.
İşlem adımları nasıl ilerler?
Önce protokolün resmi uygulamasında doğru ağı ve piyasayı seçin. Aynı protokolün farklı ağlarında faizler, kabul edilen teminatlar ve limitler farklı olabilir. Yatırılacak tokenin sözleşme adresini, harcama iznini ve ağ ücretini kontrol edin. Yatırma işlemi tamamlandıktan sonra uygulamada görünen pozisyonun doğru varlık ve tutarla oluştuğunu doğrulayın.
Borç alacaksanız hangi varlığı borçlandığınızı özellikle ayırın. 1 ETH borç almak, dolar cinsinden sabit bir borç almak değildir; ETH yükselirse borcun dolar değeri de artar. Stablecoin borcu da tokenin hedef fiyatından sapması ve faiz birikmesi nedeniyle değişebilir. Borçlanma onayından önce yeni sağlık faktörünü, faiz türünü ve kullanılabilir çıkış yollarını görün. İşlem ücretleri için cüzdanda ağın ücret varlığını bırakın.
Faiz oranı neden değişir?
Havuzdaki varlıkların büyük bölümü borç alındığında yeni talebi karşılayacak likidite azalır. Faiz modeli bu koşullarda borçlanmayı pahalılaştırabilir ve varlık yatırmayı teşvik edebilir. Bu nedenle bugün düşük görünen borç maliyeti sonraki haftalarda daha yüksek olabilir. Yıllık oran, kısa sürede oluşan bir koşulun yıllıklaştırılmış gösterimi de olabilir.
Basit bir hesapla 2.000 dolarlık borç, yıl boyunca değişmeyen yüzde 10 basit faizle 200 dolar maliyet üretir. Gerçekte oran değişiyorsa ve faiz farklı aralıklarla birikiyorsa bu hesap kesin sonuç vermez. Borçlanarak elde ettiğiniz varlığı başka bir getiri ürününe yatırırsanız iki oran arasındaki fark da sabit kalmaz. Getiri azalırken borç faizi artabilir; ikinci ürünün riski ilk borcun geri ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Teminatı çekmeden önce borç nasıl kapatılır?
Geri ödeme genellikle borçlandığınız varlıkla yapılır. USDC borcu varsa yalnızca cüzdanda ETH bulunması borcu kendiliğinden kapatmaz; önce uygun varlığı edinmek veya desteklenen bir geri ödeme yolunu kullanmak gerekir. Tam kapatma tutarına biriken faiz de dahildir. İşlemi hazırladığınız anla onaylandığı an arasında borç miktarı değişebileceğinden uygulamanın tam geri ödeme seçeneğini ve işlem sonucunu kontrol edin.
Borç devam ederken teminatın bir bölümünü çekmek sağlık faktörünü düşürebilir. Sistem, sınırı aşan çekimi engelleyebilir. Varlık yatıran tarafta ise çekilebilir tutar havuzdaki anlık kullanılabilir likiditeye bağlı olabilir. Ekranda toplam alacağınızın görünmesi, tamamının her koşulda aynı anda çekilebileceği anlamına gelmez. Bir ürünün çıkış sırasını işlem yapmadan önce anlamak, ihtiyaç anında beklenmedik engellerle karşılaşmayı azaltır.
Tasfiyede ne olur?
Pozisyon tasfiyeye uygun hale geldiğinde başka katılımcılar borcun bir bölümünü veya kurallara göre tamamını ödeyerek teminattan karşılık ve ek teşvik alabilir. Bu, kullanıcının istediği fiyattan yaptığı gönüllü satış değildir. Tasfiye miktarı, bonus ve sınırlar piyasaya göre değişir. Fiyat göstergesinde gördüğünüz değer ile protokolün kullandığı oracle fiyatı da farklı olabilir.
Teminat eklemek veya borç azaltmak oranı iyileştirebilir; fakat ağ yoğunluğu, yetersiz bakiye veya ani fiyat hareketi bu işlemlerin zamanında tamamlanmasını engelleyebilir. Bildirim almak otomatik koruma değildir. Sözleşme denetimi de fiyat kaybını, oracle sorununu veya stablecoinin değerinden sapmasını garanti altına almaz. Borç verme ve borç alma kararını yalnızca en yüksek getiri oranına göre vermemek gerekir.