Dolaşımdaki Arz Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Dolaşımdaki arz, bir kripto paranın piyasada serbestçe el değiştirebildiği kabul edilen miktarıdır; piyasa değeri, fiyatın bu miktarla çarpılmasıyla hesaplanır. Kilitli ve henüz çıkarılmamış tokenler genellikle dışarıda tutulur.
Bu sayfada 6
Dolaşımdaki arz (circulating supply), bir kripto paranın piyasada serbestçe el değiştirebildiği kabul edilen miktarıdır. Piyasa değeri bu sayıyla hesaplanır: birim fiyat dolaşımdaki arzla çarpılır. Kilitli ekip tahsisleri, proje hazinesinde bekleyen ya da henüz çıkarılmamış tokenler genellikle bu sayıya dahil edilmez.
Dolaşımdaki arz nasıl hesaplanır?
Temel hesap, oluşturulmuş toplam tokenden kilitli veya kullanılamaz durumdaki miktarın çıkarılmasıdır. Kilitli kabul edilen kalemler arasında vesting takvimine bağlı ekip ve yatırımcı payları, vakıf veya hazine cüzdanları ve henüz dağıtılmamış ödül havuzları sayılabilir. Bu bilgiler çoğu zaman projenin açıklamalarından ve zincir üstü adreslerden derlenir.
Hangi adresin kilitli sayılacağı veri sağlayıcısının yöntemine bağlıdır. Bu yüzden aynı token için farklı sitelerde farklı dolaşım rakamları görülebilir. Rakamı kullanmadan önce güncelleme tarihine ve kaynağın yöntem açıklamasına bakmak faydalıdır.
Dolaşımdaki, toplam ve maksimum arz arasındaki fark
- Dolaşımdaki arz: Bugün piyasada erişilebilir kabul edilen miktar.
- Toplam arz: Şimdiye kadar oluşturulmuş ve yakılmamış tokenlerin tamamı; kilitli olanlar dahildir.
- Maksimum arz: Protokol kurallarına göre var olabilecek en yüksek miktar. Her varlıkta böyle bir sınır yoktur.
Örneğin bir tokenin maksimum arzı 1 milyar, toplam arzı 600 milyon, dolaşımdaki arzı 200 milyon olabilir. Fiyat 2 dolarsa piyasa değeri 400 milyon dolardır. Aynı fiyatla maksimum arz üzerinden hesaplanan tam seyreltilmiş değer (FDV) ise 2 milyar dolardır. İki rakam arasındaki büyük fark, gelecekte dolaşıma girecek arzın büyüklüğünü gösterir.
Bitcoin’de dolaşımdaki arz nasıl sayılır?
Bitcoin’de ekip ya da yatırımcı tahsisi yoktur; yeni BTC yalnızca madencilik ödülüyle oluşur. Bu nedenle çıkarılmış BTC’nin tamamı dolaşımda sayılır. Ancak özel anahtarı kaybedildiği için bir daha hiç kullanılamayacak coin’ler de bu rakamın içindedir; kaç BTC’nin kalıcı olarak kaybolduğu kesin olarak bilinemez.
Uzun süredir hareket etmeyen bir adresteki coin’in kayıp mı yoksa uzun vadede tutuluyor mu olduğu zincirden anlaşılamaz. Bu yüzden veri sağlayıcıları genellikle hareketsiz bakiyeleri dolaşımdan düşmez.
Dolaşımdaki arz neden önemlidir?
Dolaşımdaki arz, piyasa değerinin ve birim fiyatın doğru yorumlanması için gereklidir. Birim fiyatı düşük bir token, dolaşımdaki arzı çok büyükse yüksek piyasa değerine sahip olabilir. Tersine, dolaşımdaki arzı küçük ama kilitli arzı büyük bir token, ilerideki token unlock dönemlerinde ciddi arz artışıyla karşılaşabilir.
Fiyat sabit kalırken dolaşımdaki arz artarsa piyasa değeri de yükselir. Bu artış yeni para girişinden değil, hesaplamadaki miktarın büyümesinden kaynaklanır.
Yeni listelenen tokenlerde dolaşımdaki arz, toplam arzın yalnızca küçük bir kısmı olabilir. Bu durum “düşük dolaşım, yüksek FDV” olarak anılır ve kilitli tokenler zamanla açıldıkça dolaşımdaki arzın birkaç katına çıkabileceği anlamına gelir. Bu tür tokenlerde açılım takvimini incelemek, yalnızca bugünkü piyasa değerine bakmaktan daha fazla bilgi verir.
Sık sorulan sorular
Dolaşımdaki arz neden sitelere göre farklı? Her veri sağlayıcısı hangi cüzdanların kilitli sayılacağına kendi yöntemiyle karar verir ve verileri farklı zamanlarda günceller.
Dolaşımdaki arz azalabilir mi? Evet. Token yakımı veya bir projenin piyasadan geri alıp kilitlediği tokenler dolaşımdaki arzı düşürebilir.
Dolaşımdaki arz nasıl doğrulanır? Projenin yayımladığı tahsis tablosu, kilitli cüzdan adresleri ve token sözleşmesindeki toplam arz bilgisi karşılaştırılabilir. Zincir üstü veriyle uyuşmayan açıklamalar dikkatle değerlendirilmelidir.