Finality Nedir?
Finality, bir işlemin veya bloğun geri çevrilmesine karşı sağlanan kesinleşme güvencesini anlatır.
Finality ne anlama gelir?
Finality, bir blockchain işleminin artık geri çevrilmeyeceğinin hangi şartlarla kabul edildiğini anlatır. Türkçede “kesinleşme” denir. Bir işlemin ilk kez blokta görünmesi ile kesinleşmesi aynı aşama olmayabilir. Ağ kısa süreli farklı geçmişler arasında seçim yaparken bazı bloklar geçerli zincirin dışında kalabilir.
Bitcoin’de kesinleşme olasılıksal olarak ele alınır. İşlemin bulunduğu bloğun arkasına yeni bloklar geldikçe geçmişin değiştirilmesi zorlaşır. Protokolün “bu noktadan sonra hiçbir koşulda değişmez” dediği sabit bir onay sayısı yoktur. Kullanıcılar ve platformlar risklerine göre bekleyecekleri onay sayısını belirler.
Ethereum’daki fark
Ethereum’un Proof of Stake mekanizmasında doğrulayıcı oylarıyla belirli kontrol noktaları kesinleştirilir. Kesinleşmiş bir geçmişin geri alınması, normal işleyişteki kısa bir zincir değişiminden farklıdır; büyük ekonomik cezalar ve protokolün güvenlik varsayımlarının bozulması gibi ağır koşullar gerektirir. Yeterli doğrulayıcı katılımı yoksa bloklar oluşsa bile kesinleşme gecikebilir.
Hızlı görünmek, kesinleşmek değildir
Bir uygulamanın birkaç saniyede “tamamlandı” yazması, alttaki ağın bütün güvenlik aşamalarının bittiği anlamına gelmeyebilir. Özellikle Layer 2 ağlarında sıralayıcının verdiği hızlı kabul ile verinin ana ağa gönderilmesi ve orada kesinleşmesi ayrı adımlardır. Bir köprüden para çekme süresi de bu adımlardan etkilenebilir.
Örneğin bir ağda token bakiyenizi hemen görebilir ama başka ağa çekmek için daha uzun bekleyebilirsiniz. Bu iki ekran mutlaka çelişmiyordur; farklı tamamlanma aşamalarını gösteriyor olabilir. İşlem hızlarını karşılaştırırken ilk görünme süresinin mi, kesinleşmenin mi yoksa platformun bakiyeye geçirme süresinin mi ölçüldüğünü ayırt edin.