AML (Anti Money Laundering) Nedir?
AML (Anti Money Laundering), suç gelirlerinin aklanmasını ve terörün finansmanını önlemeye yönelik kurallar bütünüdür. Kripto borsaları bu kuralları müşteri tanıma, işlem izleme ve şüpheli işlem bildirimiyle uygular.
Bu sayfada 7
AML (Anti Money Laundering, kara para aklamayı önleme), suçtan elde edilen gelirlerin yasal kazanç gibi gösterilmesini ve terörün finansmanını önlemeye yönelik kurallar bütünüdür. Bankalar ve diğer finans kuruluşları gibi kripto para borsaları da bu kuralları uygulamakla yükümlüdür. Uygulamada AML; müşteri tanıma, işlemlerin izlenmesi ve şüpheli hareketlerin yetkili kuruma bildirilmesi adımlarından oluşur.
Kara para aklama nasıl yapılır?
Kara para aklama genellikle üç aşamada anlatılır:
- Yerleştirme: Suç geliri finansal sisteme sokulur; örneğin nakit küçük parçalara bölünerek yatırılır.
- Katmanlama: Fonun izini kaybettirmek için çok sayıda transfer ve dönüşüm yapılır; kriptoda bu, farklı adresler, varlıklar ve ağlar arasında hızlı aktarımlar biçiminde görülebilir.
- Bütünleştirme: Kaynağı gizlenmiş para, yasal bir gelir gibi ekonomiye geri döner.
AML kurallarının amacı, bu zincirin özellikle fonların finansal sisteme girip çıktığı noktalarda kırılmasıdır. Kripto dünyasında bu noktalar çoğunlukla merkezi borsalardır.
Kripto borsalarında AML nasıl uygulanır?
Platformlar önce müşterilerini tanır (KYC), ardından işlemleri sürekli izler. Kısa sürede çok sayıda hesaptan toplanıp tek adrese aktarılan fonlar, kaynağı belirsiz büyük yatırmalar veya yaptırım listelerindeki cüzdan adresleriyle bağlantılı transferler incelemeye alınır.
Blokzincir kayıtları açık olduğu için zincir üstü analiz araçları fon akışını adres adres takip edebilir. Borsalar bu araçlarla, yatırılan fonların dolandırıcılık, fidye yazılımı veya hack olaylarıyla ilişkili adreslerden gelip gelmediğini kontrol eder. Örneğin daha önce dolandırıcılıkla ilişkilendirilmiş bir adresten gelen fonda platform, işlemi tamamlamadan önce kaynağı belgeleyen bilgi isteyebilir.
FATF ve seyahat kuralı
Kara para aklamayla mücadelede uluslararası standartları Mali Eylem Görev Gücü (FATF) belirler. FATF, 2019’da sanal varlık hizmet sağlayıcılarını da bu standartların kapsamına aldı.
FATF’nin “seyahat kuralı” (travel rule), belirli tutarların üzerindeki kripto transferlerinde gönderici ve alıcıya ait bilgilerin hizmet sağlayıcılar arasında paylaşılmasını öngörür. Bankacılıktaki havale bilgisi uygulamasının kriptoya uyarlanmış hâlidir. Ülkeler bu kuralı kendi mevzuatlarına farklı eşiklerle ve takvimlerle aktarmaktadır.
Türkiye’de durum
Türkiye’de kara para aklamayla mücadeleden sorumlu kurum MASAK’tır. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları 2021’de yapılan düzenlemeyle yükümlüler arasına alındı; müşteri tanıma, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama gibi yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. 2024’te çıkarılan yasal düzenlemeyle bu platformlar ayrıca Sermaye Piyasası Kurulu’nun lisans ve denetim kapsamına girdi.
AML kuralları kullanıcıyı nasıl etkiler?
Büyük tutarlı işlemlerde fonun kaynağının sorulması, bazı çekimlerin incelemeye alınması veya yaptırım listesindeki adreslerle işlemlerin engellenmesi AML kurallarının sonucudur. Bu kontroller zaman zaman gecikmeye yol açsa da platformun yasal olarak çalışmasının koşuludur. Kendi cüzdanınızdan borsaya gelen fonların geçmişi de incelenebileceği için, kaynağı bilinmeyen kişilerden kripto kabul etmek risk taşır.
Sık sorulan sorular
Borsa hesabım neden incelemeye alındı? Olağan dışı tutarda veya sıklıkta işlem, riskli olarak işaretlenmiş bir adresle bağlantı ya da eksik kimlik bilgisi inceleme sebebi olabilir. Platform genellikle ek belge ister.
AML kuralları merkeziyetsiz borsalara da uygulanır mı? Merkeziyetsiz protokollerin bu kurallara nasıl tabi olacağı birçok ülkede hâlâ tartışmalıdır. Ancak bu protokollere fon gönderip alan merkezi borsalar, kendi müşterileri için AML kontrollerini uygulamaya devam eder.
AML ile KYC arasındaki fark nedir? KYC, müşterinin kimliğini doğrulama adımıdır. AML ise KYC’yi de içeren, işlem izleme ve bildirim süreçlerini kapsayan daha geniş çerçevedir.