Spread ve Slippage Nedir?
Spread en iyi alış ve satış fiyatları arasındaki farktır. Slippage, beklenen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki sapmadır.
Bu sayfada
Slippage, bir işlemin beklediğiniz fiyat veya miktarla gerçekleşen fiyat veya miktarı arasındaki farktır. Türkçede fiyat kayması denir. Emir defterindeki yetersiz miktar, işlemin beklediği sırada fiyatın değişmesi veya havuzdaki kendi işleminizin yarattığı etki sonucu oluşabilir. DEX ekranındaki kayma toleransı ise kabul edeceğiniz sınırdır; doğrudan kesilen bir komisyon değildir.
Beklenen fiyat neden değişir?
İşlem ekranı mevcut duruma göre bilgi verir. Siz miktarı girip onaylayana kadar başka kullanıcılar aynı emirleri kullanabilir veya emirlerini iptal edebilir. Zincir üzerinde takas yapıyorsanız işlemin bloğa alınmasını beklerken havuz fiyatı değişebilir. Bu nedenle ekrandaki tahmin ile kesinleşmiş işlem sonucu farklı zamanlara aittir.
Emir büyüklüğü de önemlidir. En iyi satış fiyatında yalnızca 5 token varsa 50 tokenlik alışın tamamı o fiyattan gerçekleşemez. Emir sonraki seviyeleri kullanır veya fiyat sınırı varsa kısmen gerçekleşir. Kaymayı yalnızca “piyasa çok hareketliydi” diye açıklamak eksik olur; fiyat sakin görünürken düşük derinlik de aynı sonuca yol açabilir.
Emir defteri üzerinden hesap
Bir token için beklediğiniz alış fiyatı 200 TL olsun. 10 tokenlik işleminizin 4 adedi 200 TL, 6 adedi 205 TL’den gerçekleşsin. Toplam ödemeniz 2.030 TL, ortalama fiyatınız 203 TL olur. Beklenen 200 TL’ye göre olumsuz kayma yüzde 1,5’tir: 203 ile 200 arasındaki 3 TL fark, 200 TL’ye bölünür.
Bu hesapta komisyon henüz yoktur. Komisyonu kaymanın içine karıştırırsanız hangi maliyetin piyasa koşullarından, hangisinin platform ücretinden geldiğini göremezsiniz. Aynı şekilde alış satış farkı başlangıç teklifini zaten etkileyebilir. Karşılaştırmayı son işlem fiyatıyla mı, onay ekranındaki teklif ile mi yaptığınızı belirtmek gerekir. Farklı referanslar farklı kayma rakamları üretir.
DEX’te fiyat etkisi ve kayma toleransı
Fiyat etkisi, işleminizin havuz fiyatını değiştirmesinden kaynaklanır. Kayma toleransı ise teklif hazırlanmasından işlemin gerçekleşmesine kadar kabul ettiğiniz ek değişim sınırını tanımlar. Arayüz bunları ayrı satırlarda gösterebilir. İşlem büyüklüğünüz nedeniyle yüzde 8 fiyat etkisi varsa toleransı yüzde 1 yapmak o yüzde 8’lik etkiyi ortadan kaldırmaz.
Örneğin 1.000 USDC karşılığında 500 token beklediğinizi ve yüzde 1 tolerans seçtiğinizi düşünün. Basitleştirilmiş minimum çıktı 495 tokendir. İşlem koşulları 497 token veriyorsa sınır içinde kalabilir; yalnızca 490 token veriyorsa işlem geri çevrilir. Gerçek arayüzün gösterdiği minimum çıktı, ücretler ve protokol kurallarıyla birlikte hesaplanır. İşlem özetindeki kesin sınırı esas alın.
Toleransı yükseltmek neden çözüm olmayabilir?
İşlem tekrar tekrar başarısız olduğunda toleransı artırmak cazip görünebilir. Fakat bu, daha kötü bir sonucu kabul ettiğiniz anlamına gelir. Yetersiz likidite, tokenin transfer kesintisi veya işlem sırasında hızla değişen fiyat gibi sorunun kaynağını düzeltmez. Çok yüksek tolerans, işlem sıralamasından yararlanan katılımcılar için de daha geniş bir hareket alanı yaratabilir.
Örneğin beklenen çıktı 1.000 tokenken yüzde 10 tolerans seçilmesi, basit hesapla 900 tokenlik çıktıyı kabul edilebilir hale getirir. Kullanıcı yüzde 10’un yalnızca bir “başarı ayarı” olduğunu sanırsa işlem sonunda beklediğinden belirgin daha az varlık alabilir. Bir tokenin alınıp satılabilmesi için olağandışı yüksek tolerans isteniyorsa sözleşme kurallarını ve likiditeyi anlamadan devam etmek uygun değildir.
Çok düşük toleransın sonucu
Tolerans çok düşükse küçük bir fiyat değişimi bile işlemi başarısız kılabilir. Zincire dahil edilip geri çevrilen işlemde takas yapılmazken ağ ücreti yine ödenebilir. Bu yüzden başarısız işlemi aynı ayarlarla art arda göndermek maliyeti biriktirebilir. Bekleyen işlem ile başarısız işlemi blok gezgininden ayırmak ilk adımdır.
Herkes için doğru tek bir tolerans oranı yoktur. Kullanılan ağın bekleme süresi, havuzun derinliği, tokenin hareketliliği ve işlem tutarı farklıdır. Arayüzün varsayılanı, sonucu okumadan kabul edilecek garanti değildir. Beklenen çıktı ile minimum çıktı arasındaki miktar farkını para cinsinden hesaplamak, yüzdelik ayarın bütçeniz üzerindeki etkisini somutlaştırır.
Olumlu kayma olabilir mi?
Evet. İşlem beklerken piyasa lehinize değişirse daha iyi fiyat veya daha yüksek çıktı oluşabilir. Ancak protokolün ve arayüzün bu iyileşmeyi nasıl yansıttığı değişebilir. Teklif, garanti edilen minimum ve gerçekleşen çıktı birbirinden ayrılmalıdır. Tahminden iyi gerçekleşen bir işlem, sonraki işlemlerde de aynı durumun tekrarlanacağını göstermez.
Satışta yönü ters düşünmek gerekir. Beklenen ortalama satış fiyatı 100 TL iken 98 TL gerçekleşmesi olumsuz, 102 TL gerçekleşmesi olumlu farktır. Alışta ise daha düşük gerçekleşme fiyatı lehinizedir. Yüzde hesabını yaparken işlem yönünü belirtmek, yalnızca artı veya eksi rakama bakarak yanlış yorum yapmayı önler.
Kaymayı azaltan araçların sınırları
Limit emri kabul edeceğiniz fiyatı sınırlar; karşı emir bulunmazsa gerçekleşmeyebilir. Daha likit bir işlem çifti veya farklı rota daha iyi teklif sunabilir; buna karşılık ek dönüşüm ve transfer ücretleri çıkabilir. İşlemi parçalara bölmek tek seferdeki fiyat etkisini azaltabilir, fakat zaman içindeki fiyat değişimini ve tekrarlanan sabit ücretleri artırabilir.
Bu seçenekleri karşılaştırırken aynı toplam miktarın sonunda elde edeceğiniz net varlığa bakın. Bir rotanın küçük tutar için iyi fiyat vermesi büyük tutarda da iyi kalacağını göstermez. Birden fazla platform arasında transfer gerekiyorsa aktarım süresince fiyat değişimi de oluşabilir. Ekrandaki fırsat, işlemlerin hepsi tamamlanana kadar sabitlenmiş değildir.
Gerçekleşen işlemi nasıl kontrol edersiniz?
Merkezi borsada işlem geçmişindeki tüm eşleşmeleri toplayıp toplam tutarı toplam miktara bölün. DEX’te işlem kaydındaki gönderilen ve alınan token miktarlarını kullanın; ağ ücretini ayrı kaydedin. Beklenen teklifin hangi andaki değer olduğunu not etmek karşılaştırmayı anlamlı kılar. Sadece cüzdanın son dolar değerine bakmak, işlem sonrası piyasa hareketini kaymayla karıştırabilir.
Örneğin takasta 495 token aldıktan sonra token fiyatı yüzde 3 düşerse, cüzdan değerindeki ek düşüş takasın kayması değildir. Önce işlemin kendi sonucunu, sonra varlığın sonraki fiyat hareketini ayırın. Bu yaklaşım hangi maliyetin emirden, hangisinin ücretlerden ve hangisinin piyasa değişiminden kaynaklandığını açık biçimde görmenizi sağlar.