Gas Ücreti Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Gas ile işlem ücreti aynı kavram değildir

Gas, Ethereum’da bir işlemin kullandığı hesaplama kaynağını ölçen birimdir. Gas ücreti ise bu kaynağın fiyatına göre ödediğiniz ETH tutarıdır. Basit bir ETH transferi, token gönderimi ve karmaşık bir DeFi takası aynı miktarda gas kullanmayabilir. Bu yüzden yalnızca ağın o anki ücret oranını bilmek toplam masrafı hesaplamaya yetmez.

Bir otomobil yolculuğunda kullanılan yakıt miktarı ile yakıtın litre fiyatını ayrı düşünmek gibi, gas miktarı ile gas fiyatı da ayrıdır. Benzetme yalnızca hesabı açıklar; Ethereum işlemlerinde gas, fiziksel enerji ölçümü değildir. Ağın kod çalıştırma ve veri işlemlerine uyguladığı maliyet birimidir.

Gwei nedir?

Gas fiyatı genellikle gwei ile gösterilir. Bir gwei, ETH’nin milyarda biridir. Küçük birim kullanılması, işlem ücretlerini çok sayıda sıfırla yazmadan karşılaştırmayı sağlar. Gwei bir token değildir; ETH miktarını ifade eden birimdir.

Örneğin 10 gwei, 0,00000001 ETH eder. Toplam ücret için bu birim fiyat kullanılan gas miktarıyla çarpılır. ETH’nin TL fiyatı değiştiğinde aynı gwei ve aynı gas miktarı için TL maliyeti de değişebilir. Ağ yoğunluğu sabitken bile para birimi karşılığı oynayabilir.

Toplam ücretin hesabı

Varsayımsal bir işlem 21.000 gas kullanıyor ve etkin birim fiyat 10 gwei olsun. 21.000 × 10 = 210.000 gwei, yani 0,00021 ETH ücret oluşur. ETH’nin varsayımsal fiyatı 100.000 TL ise karşılık 21 TL’dir. Bu rakamlar güncel ücret veya fiyat değildir.

21.000 gas yalnızca standart koşullardaki basit ETH transferine örnektir. Token transferi veya sözleşme etkileşimi daha fazla kaynak kullanabilir. Aynı takas uygulamasında farklı rota veya tokenler de farklı gas sonucuna yol açabilir. İşlem önizlemesindeki tahmin bu yüzden işlem türüne özeldir.

Base fee ve priority fee

Ethereum ana ağında base fee, yani taban ücret, ağın blok kullanımına göre protokol tarafından belirlenir. Bu ücretin ilgili kısmı yakılır. Priority fee ise işlemin dahil edilmesi için doğrulayıcıya yönelen ek ücret bileşenidir. Günlük dilde bahşiş olarak da adlandırılır.

Cüzdanda “max fee” veya “maksimum ücret” alanı görebilirsiniz. Bu, gas başına ödemeyi kabul ettiğiniz üst sınırdır; her zaman tamamının kesileceği anlamına gelmez. Etkin ücret, gerçekleşme anındaki taban ve öncelik bileşenlerine bağlıdır. Kullanılmayan gas ile birim ücret üst sınırını birbirine karıştırmamak gerekir.

Taban ücret sizin belirlediğiniz sınırın üzerine çıkarsa işlem bekleyebilir. Daha yüksek sınır seçmek de işlemin bütün diğer şartları geçeceğini garanti etmez. Bakiye, nonce sırası ve sözleşmenin kendi koşulları da uygun olmalıdır.

Gas limit neden vardır?

Gas limit, işlemin kullanmasına izin verdiğiniz en yüksek gas miktarıdır. İşlemin sonsuz hesaplama yapmasını veya beklenmedik biçimde çok kaynak tüketmesini sınırlar. Cüzdanlar genellikle tahmin sunar; teknik ayrıntıyı bilmeden limiti rastgele düşürmek işlemin başarısız olmasına yol açabilir.

İşlem gerekli kaynağı tüketip gas limitine takılırsa durum değişiklikleri geri alınabilir, ancak harcanan hesaplama için ücret doğar. Başarısız işlemde “hiçbir şey olmadı, para neden kesildi?” sorusunun cevabı budur. Ağ hesaplama yapmıştır; yalnızca beklenen ekonomik sonuç gerçekleşmemiştir.

Tokenim var ama neden işlem yapamıyorum?

Ethereum ana ağında ERC-20 tokeni göndermek için çoğunlukla ETH gerekir. Cüzdanda yüksek değerde token olup hiç ETH olmaması transferi engelleyebilir. Bazı uygulamalar ücret sponsorluğu veya farklı ödeme düzenleri sunsa da bu varsayılan olarak her yerde bulunmaz.

Başka bir ağda aynı tokeni kullanıyorsanız ücret varlığı farklı olabilir. Ağ seçimi ile varlık seçimi birlikte kontrol edilmelidir. Yanlış ağa ETH göndermek, kullandığınız ağdaki ücret ihtiyacını çözmeyebilir. Aynı adres görünse bile bakiyeler farklı zincirlerde tutulur.

Bir takasta neden iki ücret görülür?

Tokeni kullanması için sözleşmeye önce harcama izni vermeniz gerekebilir. Approve adı verilen bu işlem, takasın kendisinden ayrıdır. Ardından gerçek takas işlemi gönderilir. Her ikisi de zincir üzerinde çalışıyorsa ayrı ağ ücreti ödenebilir.

Buna ek olarak takas havuzunun işlem komisyonu, arayüz hizmet bedeli veya fiyat kayması bulunabilir. Bunlar gas ücreti değildir. Toplam maliyeti anlamak için ağ ücreti ile uygulama ücretlerini ayrı satırlarda inceleyin. Yalnızca “gas düşük” olması bütün işlemin ucuz olduğu anlamına gelmez.

Ücreti azaltmanın gerçek yolları

Aciliyet yoksa ağ talebinin daha düşük olduğu zamanlarda işlem yapmak masrafı azaltabilir. Ancak gelecekteki yoğunluğu kesin bilmek mümkün değildir. Gereksiz tekrar işlemleri ve anlaşılmadan verilen onayları azaltmak da önemlidir. Başarısız denemeler peş peşe ücret yaratabilir.

Layer 2 ağları bazı işlemlerde daha düşük maliyet sunabilir. Buna karşılık ağlar arası geçiş, köprü ve çıkış ücretleri eklenebilir. Sadece tek takas ücretini karşılaştırmak yerine başlangıçtan varlığı geri çıkarana kadarki bütün süreci hesaplayın. Küçük tutarlarda köprü masrafı tasarrufu aşabilir.

İşlem sonrası nereden kontrol edilir?

İşlem kimliğini doğru ağın gezgininde açın. Kullanılan gas, etkin gas fiyatı ve toplam işlem ücreti ayrı alanlarda bulunabilir. Cüzdanın ilk tahmini ile gerçekleşen ücret farklı olabilir; son hesap için gerçekleşen veriyi kullanın.

Bir borsanın kripto çekim ücreti ise doğrudan sizin işleminizin ağ maliyeti olmak zorunda değildir. Platform sabit ücret uygulayabilir veya birçok çekimi tek işlemde birleştirebilir. “Borsa çok ücret aldı, ağda daha az görünüyor” durumu bu ayrımdan kaynaklanabilir. Platform hizmet bedeli ile protokol ücretini aynı kavram olarak değerlendirmeyin.

Gwei ile ETH arasındaki dönüşüm

Gwei, ETH’nin küçük birimlerinden biridir: 1 ETH, 1 milyar gwei eder. Varsayımsal olarak bir işlem 21.000 gas kullanıp gas başına toplam 20 gwei maliyet oluşturuyorsa ücret 420.000 gwei, yani 0,00042 ETH olur. ETH fiyatı değiştikçe bu miktarın TL karşılığı da değişir. Gas miktarı yapılan işi, gas başına fiyat ise o işin birim maliyetini anlatır. Bunları aynı sayı gibi okumayın. Karmaşık sözleşme işlemleri bu basit transfer örneğinden farklı gas kullanabilir; kesin ücret gerçekleşen işlem kaydındaki tüketimle hesaplanır.

Kaynaklar

• Ethereum: Gas, taban ücret ve öncelik ücreti
• EIP-1559: İşlem ücret mekanizması
• Ethereum: İşlem alanları