verisine göre
Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

NFT Nedir?

Kripto para ekosistemi her geçen gün evrimleşmeye ve gelişmeye devam ediyor. 2017 yılında gündem Bitcoin’den oluşurken, sonrasında ICO furyası, takip eden senelerde DeFi teknolojilerinin öne çıkışı ve 2020 yılının sonundan itibaren ise NFT teknolojisinin yükselişine tanıklık ediyoruz. NFT yani tam adıyla Non-Fungible Tokenlar (takas edilemeyen), varlıkların sahipliğini temsil eden eşsiz dijital sertifikalardır.

NFT’ler 2020 yılından sonra popülerleşmiş olsa da, fikrin temelleri 2013 yılına kadar dayanmaktadır. Ancak ilk kararlı NFT yapısı 2017 yılında Ethereum üzerinde geliştirilen ERC-721 protokolü ile oluşturulan Cryptopunks projesidir.

NFT teknolojisi varlıkların blockchain üzerine mülkiyet hakkının tanımlanmasıdır. Bunu basit ve somut bir örnekle açıklamak gerekirse bir evin tapusundan bahsedebiliriz. Oluşturduğunuz bu tapu sayesinde o evin size ait olduğunu ve sahipliğini kanıtlayabilirsiniz. Bu tapuyu o anda yalnızca siz oluşturduğunuzdan sonradan aynı tapu bir başkası tarafından kopyalansa bile orjinal ve geçerli olmayacaktır.

NFT kavramında da geçen Non-Fungible ifadesi nedir ve neden önemlidir daha detaylı bir şekilde bunu inceleyelim.

Fungible Token ve Non-Fungible Token farkı nedir?

Fungible Token, takas edilebilir varlık anlamına gelir. Fungible Token’lar aynı değeri taşıyan farklı token’lar ile takas edilebilir veya toplam değeri aynı olan daha küçük parçalara bölünebilirler. Gerçek hayatta kullandığımız Türk lirası, dolar ve altın gibi fiziksel varlıklar; dijital dünyada kullandığımız Bitcoin, Ethereum ve benzeri kripto paralar Fungible Token’lara örnektir.

Non-Fungible Token (NFT), takas edilemez varlık anlamına gelir. NFT’ler, blockchain tabanlı bölünemez, eşsiz dijital varlıklardır. NFT’lerin sahip olduğu kendilerine özel dijital imzalar, birbirleri arasında takas edilebilmelerini ve denk olmalarını olanaksız hale getirir. Gerçek hayattaki tablolar, heykeller ve biletler gibi varlıklar ve dijital dünyada ki Cryptokitties, Cryptopunks bunlara birkaç örnektir.

NFT’leri değerli kılan özellikler nelerdir?

Eşsizlik: Fungible Token’ların aksine NFT’ler kendilerine has özellikleri sayesinde eşsiz birer varlık olduklarından başka bir NFT ile eşdeğer olamazlar. NFT’ler aynı platformlarda bulunsalar dahi birbirleri ile farklı olduklarından takas edilemezler. Blok zincirdeki 1 bitcoin başka 1 bitcoin ile denktir ya da 10 Türk lirası herhangi bir 10 Türk lirası ile eşdeğerdir. Ancak iki farklı sanat tablosunun aynı fiyata satılması ikisinin eşdeğer olduğu anlamını taşımaz. Sadece o an için ikisine aynı fiyat biçilmiştir.

Entegre çalışmama: NFT’ler yalnızca içerisinde bulundukları platformlarda kullanılabilir. Farklı bir platformda kullanılamazlar. Örneğin, Axie İnfinity (AXS) platformundaki herhangi bir NFT, My Neighbor Alice (ALICE) platformunda kullanılamaz.

Bölünmezlik: NFT’lerin her biri eşsiz varlıklar olduğundan bir bütün olarak değer görürler.Daha küçük parçalara ayrılamazlar. Örneğin, 20 Türk lirası 4 adet 5 Türk lirasına bölünebilir ve değerini kaybetmez. Ancak bir sanat tablosunu 2 parçaya böldüğümüzde herhangi bir değeri kalmaz. Bir bütün olarak değerlidir.

Doğrulanabilirlik: NFT’lerin akıllı kontratlar üzerinden piyasaya sürülmesi ve alınıp satılması sayesinde bütün işlemler blockchain sistemi üzerine kaydedilir. Kaydedilen veriler değiştirilemez veya silinemez. İşlemler blockchain tabanlı olduğundan herhangi bir üçüncü taraf doğrulamaya ihtiyaç bulunmaz. NFT’nin önceki sahiplerinden üreticisine kadar izi sürülebilir. Ürünün sahte veya kopya olup olmadığı kontrol edilebilir.

NFT’lerin kullanım alanları nelerdir?

Birçok alanda soyut ve somut öğeleri temsil eden NFT oluşturulabilir. Bu yüzden kullanım alanları ve amaçları çeşitlilik göstermektedir. Şu an için bilinen popüler kullanım alanları şunlardır:

  • Sanat eserleri
  • Koleksiyonlar (kart, moda, avatar)
  • GIFler ve videolar
  • Müzik (Ses dosyaları, albümler, konser biletleri)
  • Oyunlar (Axie İnfinity, Alien Worlds, Zed Run)
  • Spor (NBA Top Shot)
  • Alan isimleri (Domain)
  • Bağış organizasyonları
  • Fiziksel varlıkların temsili
  • Dijital sertifikalar

Gelecekte ise henüz kullanılmayan birçok alanda faaliyet gerçekleştirebilirler.

NFT’lerin bazı avantajları

NFT’ler sahip oldukları blok zincir teknolojisi sayesinde eşsiz bilgiler barındırmaları, kolayca erişilebilir ve doğrulanabilir olduklarından, fiziksel ürünlerle karşılaştırıldığında bir ürüne dijital olarak sahip olmanın avantajlarını ortaya çıkarmaktadır.

NFT’ler sanatçılara, ürettikleri eserleri dijital olarak görücüye çıkararak sadece bulundukları bölgedeki kitlelere değil, dünyanın her yerine eserlerini ulaştırmalarına olanak sağlamıştır. NFT’ler bu sayede dijital eserlerin üretimini yaygınlaştırmış, aracı kurumlara gerek kalmadan alıcı ve üreticiyi bir araya getirmiştir. Böylelikle sanatçılar eserlerinden daha büyük gelirler elde edebilirler. Ayrıca sanatçılar eserlerine akıllı sözleşmeler ekleyebilir, böylece isterlerse eserlerinin gelecekteki satışlarından da belli bir oranda pay sahibi olabilirler.

Blockchain teknolojisi sayesinde depolanan bilgilere herkesin kolayca erişebilmesi, üretici ve koleksiyoncuları orijinal ürüne sahip olduklarını kanıtlayabilmelerini sağlar. Böylece çalışmaların izinsiz kullanımını önler ve kopya ürünlerin yaratılmasını anlamsız kılar. İsteyen herkes dijital kopyalara ulaşabilir, ancak yalnızca üreticileri veya koleksiyoncuları ürünleri satabilir.

Koleksiyoncular isterlerse sahip oldukları NFT’leri çevrim içi bir şekilde yayınlayabilirler.

Şunu unutmamak gerekir ki bu NFT’ler sadece koleksiyon öğeleri değildirler. Bir çok alanda aktif olarak da kullanılabilirler. Örneğin oyun sektöründe karşımıza oyun içi öğeler olarak çıkan NFT’ler kullanıcılara oyun oynayarak para kazanma imkanı sunuyor. Bu sayede NFT’ler sadece değerli birer varlık olmaktan çıkıp aynı zamanda kullanıcıya para kazandıran ticari varlıklar haline geliyor.

NFT’lerin geleceği

Her ne kadar NFT’lerin geleceği belirsiz olsa da görüşlerin büyük bir çoğunluğu NFT’lerin gelecekte çok daha büyük bir pay sahibi olacağı yönünde. Sahip olduğu takip edilebilirlik ve doğrulanabilirlik özellikleri NFT’leri geleceğin ta kendisi olma potansiyeline sahip kılıyor. Bütün işlemlerin blockchain üzerine kaydedilmesi ve bu sisteme dışarıdan müdahale edilememesi NFT’lere bir çok alanda kullanım imkanı sunuyor.

Devletlerin gerçekleştireceği regülasyonlara bağlı olarak ileride mülkiyetlerimiz, kimlik, ehliyet gibi resmi evrakların birer NFT olacağı ve bunlarla gerçekleştirilecek işlemlerin blockchain teknolojisi sayesinde olacağı öngörülüyor. Mülkiyetlerin NFT haline getirilmesi ticarette herhangi bir üçüncü taraf gereksiniminin de önüne geçiyor. Kimi şirketlerde NFT’leri sahip oldukları değerden dolayı birer teminat olarak görüyor.Yani yakın gelecekte NFT’lerinizi kullanarak kredi çekebilmeniz pek de imkansız gözükmüyor.

Hızla gelişmekte olan Metaverse ve VR teknolojisi dijital oyunlar için devrim niteliğinde. Gelişen sektör sadece üreticilere değil kullanıcılara da yeni imkanlar sunuyor. Artık oyuncuların para kazanması için çok daha fazla imkan mevcut. Üçüncü tarafların aradan çekilmesi sayesinde oyuncular sahip oldukları NFT’leri herhangi bir kısıtlama olmadan başkalarına devredebilir veya satabilir. Oyuncular ellerinde bulundurdukları NFT’leri sadece satarak değil P2E(Play to Earn)oyunlarda kullanarak da kazanç sağlayabilirler.

Bütün bu olumlu özelliklerin yanında hala çözülemeyen bazı problemler de yok değil. Bilindiği üzere Blockchain üretimi için devasa miktarlarda enerji harcanmakta. Harcanılan enerji ciddi miktarda karbon salınımına neden oluyor ve bu da zaten iyi durumda olmayan ozon tabakası ve ekosistem adına büyük bir tehdit. Ethereum ağıysa bu sorunu Eth2 ile %99.95 oranında çözeceğini iddia ediyor. Kimileri ise bunların hiçbirine bakmaksızın NFT’lerin sadece gelip geçici bir trend olduğu fikrinde.