SegWit Nedir?
SegWit (Segregated Witness), Bitcoin işlemlerindeki imza verisini ayrı bir bölüme taşıyan ve 2017’de etkinleşen protokol güncellemesidir. İşlem kimliği değiştirilebilirliği sorununu çözdü, blok kapasitesini artırdı ve işlem ücretlerini düşürdü.
Bu sayfada 6
SegWit (Segregated Witness), yani “ayrılmış tanık”, Bitcoin işlemlerindeki imza verisini (witness) işlemin ana bölümünden ayıran protokol güncellemesidir. 24 Ağustos 2017’de bir soft fork olarak etkinleştirildi. SegWit iki önemli sorunu çözdü: işlem kimliğinin üçüncü kişilerce değiştirilebilmesi ve sınırlı blok kapasitesi. Bugün Bitcoin işlemlerinin büyük çoğunluğu SegWit adresleri kullanır.
SegWit hangi sorunları çözdü?
İşlem değiştirilebilirliği (malleability): SegWit öncesinde imza verisi işlem kimliğinin (TXID) hesaplandığı verinin içindeydi. Üçüncü kişiler imzayı geçersiz kılmadan küçük biçimsel değişiklikler yaparak onaylanmamış bir işlemin TXID’sini değiştirebiliyordu. Para çalınmıyordu ama işlemleri TXID ile takip eden sistemler şaşırabiliyordu. SegWit, imzayı TXID hesabının dışına çıkararak bu sorunu giderdi.
Blok kapasitesi: Bitcoin blokları 1 MB ile sınırlıydı ve yoğun dönemlerde ücretler yükseliyordu. SegWit, bayt yerine “ağırlık birimi” (weight unit) kavramını getirdi. Blok sınırı 4 milyon ağırlık birimi oldu: İmza verisinin her baytı 1, diğer verilerin her baytı 4 birim sayılır. Böylece blok sınırı uyumluluğu bozmadan fiilen genişledi.
SegWit ücretleri nasıl düşürür?
Bitcoin’de ücret, işlemin sanal bayt (vB) cinsinden boyutuyla seçilen ücret oranının çarpımıdır. Bir vbyte dört ağırlık birimine eşittir. İmza verisi daha düşük ağırlıkla sayıldığı için SegWit işlemleri, aynı sayıda girdi ve çıktıya sahip eski tip işlemlerden daha küçük “sanal boyuta” sahiptir ve daha az ücret öder. Tasarruf, işlemin yapısına göre değişir.
Yine de SegWit kullanmak her zaman ucuz transfer anlamına gelmez. Ağ çok yoğunsa ücret oranı yükselir; çok sayıda küçük UTXO’yu aynı işlemde harcamak da boyutu artırır.
SegWit adresi nasıl anlaşılır?
Bitcoin adresinin ilk karakterleri türünü gösterir:
- “1” ile başlayanlar: Eski (legacy) adresler; en yüksek ücreti öder.
- “3” ile başlayanlar: Çoklu imza gibi farklı yapılar için de kullanılan P2SH adresleri; geçiş döneminde SegWit’i eski sistemlerle uyumlu kullanmanın yoluydu (nested SegWit).
- “bc1q” ile başlayanlar: Yerel (native) SegWit adresleri; cüzdanlarda genellikle “Native SegWit” diye geçer.
- “bc1p” ile başlayanlar: Kasım 2021’de etkinleşen Taproot güncellemesiyle gelen adresler.
Bu adres türlerinin hepsi aynı Bitcoin ağında çalışır ve birbirine gönderim yapılabilir; tek şart, gönderen platformun alıcı adres biçimini desteklemesidir. Adresi elle dönüştürmeye çalışmayın, cüzdanın “Al” ekranında oluşturduğu adresi kullanın.
Kullanıcı açısından SegWit’ten yararlanmanın en kolay yolu, Native SegWit veya Taproot adresi sunan bir cüzdan kullanmaktır. Hâlâ “1” ile başlayan eski bir adreste bakiyeniz varsa, ücretlerin düşük olduğu bir dönemde bunu yeni tip bir adrese taşımak ileride yapacağınız gönderimlerde ücret tasarrufu sağlayabilir.
SegWit neden tartışmalıydı?
SegWit, Bitcoin topluluğunun yıllarca süren blok boyutu tartışmasının ortasında etkinleşti. Bir grup doğrudan blok boyutunu büyütmeyi savunuyordu. Bu görüşteki taraf, SegWit’in etkinleşmesinden kısa süre önce, 1 Ağustos 2017’de Bitcoin Cash’i başlatarak ayrıldı.
SegWit’in malleability düzeltmesi, ana zincir dışında hızlı ve ucuz ödemeler sağlayan Lightning Network’ün güvenle çalışabilmesinin de önünü açtı.
Sık sorulan sorular
Borsadan bc1q adresine Bitcoin gönderebilir miyim?
Günümüzde büyük borsaların çoğu bc1q adreslerini destekler. Emin değilseniz çekim ekranındaki adres doğrulamasına ve borsanın yardım sayfasına bakın.
SegWit imzaları kaldırdı mı?
Hayır. İmzalar hâlâ işlemin parçasıdır ve düğümler tarafından doğrulanır; yalnızca ayrı bir bölümde tutulur ve ağırlık hesabında farklı sayılır.