Monero (XMR)

Monero, gizliliği varsayılan olarak sunan açık kaynaklı bir ödeme ağıdır. Yerel varlığı XMR’dir. Bitcoin gibi ağlarda adresler ve tutarlar herkese açık kayıtta görünürken Monero’da gönderen, alıcı ve tutar varsayılan olarak gizlenir. Ağ 2014’te CryptoNote protokolü üzerine kuruldu ve gönüllü geliştiricilerden oluşan bir toplulukla sürdürülür.

Monero gizliliği nasıl sağlar?

Monero üç temel yöntemi birlikte kullanır. Halka imzalar, gerçek gönderen girdisini başka girdilerin arasına karıştırır; böylece hangi çıktının harcandığı dışarıdan anlaşılmaz. Gizli adresler, her ödeme için tek kullanımlık bir hedef adres üretir ve alıcının herkese açık adresi zincirde görünmez. RingCT ise işlem tutarlarını gizler.

Bu yöntemler isteğe bağlı değildir; her işlem aynı gizlilik kurallarıyla yapılır. Bu durum, gizli ve açık işlemlerin karıştığı ağlardaki “gizli işlem dikkat çeker” sorununu azaltır. Yine de gizlilik mutlak değildir. Borsa hesapları, IP adresleri ve kullanıcı davranışı kimlik bilgisine ulaşmayı mümkün kılabilir.

Madencilik ve XMR arzı

Monero iş ispatı kullanır. 2019’dan bu yana kullanılan RandomX algoritması sıradan işlemcilerle madenciliğe uygun olacak şekilde tasarlandı. Amaç, özel madencilik donanımlarının ağı tekelleştirmesini zorlaştırmaktır.

XMR’nin sabit bir maksimum arzı yoktur. Ana emisyon dönemi 2022’de tamamlandı ve ağ “kuyruk emisyonu” aşamasına geçti. Bu aşamada her blokta 0,6 XMR yeni coin üretilir. Bu sabit ödül, işlem ücretleri düşük kalsa bile madencileri ağı güvenlemeye teşvik etmek için tasarlandı. Yıllık enflasyon oranı, arz büyüdükçe yavaşça düşer.

Düzenleme ve borsa erişimi

Gizlilik özellikleri nedeniyle Monero, kara para aklamayı önleme kurallarıyla sık sık karşı karşıya gelir. Binance dahil pek çok büyük borsa XMR’yi listeden çıkardı. Bu nedenle XMR’ye erişim, daha az sayıda platform ve daha sığ piyasalar üzerinden gerçekleşir.

KYC uygulayan bir platformdan XMR’ye veya XMR’den başka bir varlığa geçmek, hesap incelemesine ya da kısıtlamaya yol açabilir. XMR alıp satmadan önce kullanacağınız platformun bu varlığı hangi koşullarla desteklediğini kontrol edin.

Ağ güvenliği

İş ispatı ağlarında güvenlik, dürüst madencilerin toplam hash gücüne bağlıdır. 2025’te bir madencilik projesinin ağın hash gücünün büyük kısmına ulaştığını açıklaması ve kısa blok yeniden düzenlemeleri yaşanması, Monero’da %51 riskini yeniden gündeme getirdi. Geliştiriciler bu tür saldırılara karşı ek önlemleri tartışıyor. XMR alan hizmetlerin daha fazla onay beklemesi bu yüzden normaldir.

Piyasa verisini nasıl okumalı?

Bu sayfadaki fiyat, hacim ve piyasa değeri XMR’nin küresel piyasa görünümünü verir. Listelendiği borsa sayısı sınırlı olduğu için XMR’de fiyat farkları ve kayma diğer büyük coinlere göre daha yüksek olabilir. Monero’yu diğer gizlilik coinleriyle karşılaştırırken gizliliğin varsayılan mı isteğe bağlı mı olduğuna ve erişilebilir piyasa derinliğine birlikte bakın.

Resmi kaynaklar

• Monero: proje bilgileri
• Moneropedia: teknik terimler
• Monero: protokol yazılımı